మట్టి పరిమళం ( జానపద సంస్కృతి వ్యాసాలు) సమీక్షాసమావేశం

 

మట్టి పరిమళం గ్రంథంపై మాట్లాడుతున్న ఆచార్య దార్ల వెంకటేశ్వరరావు

మట్టి పరిమళం గ్రంథంపై మాట్లాడుతున్న ఆచార్య దార్ల వెంకటేశ్వరరావు

మట్టి పరిమళం గ్రంథంపై మాట్లాడుతున్న ఆచార్య దార్ల వెంకటేశ్వరరావు

మట్టి పరిమళం గ్రంథంపై మాట్లాడుతున్న ఆచార్య దార్ల వెంకటేశ్వరరావు

జానపద జీవన వైభవం - మట్టి మూలాల అన్వేషణ

• ఆచార్య దార్ల వెంకటేశ్వరరావు, 

పూర్వ అధ్యక్షులు, తెలుగు శాఖ,

 మానవీయ శాస్త్రాల విభాగం,

యూనివర్సిటీ ఆఫ్ హైదరాబాద్, హైదరాబాద్ - 500 046.

"మట్టి పరిమళం" అనే పేరుతో తీసుకొస్తున్న  ఈ జానపద సంస్కృతి వ్యాస సంకలనంలో మొత్తం 41 వ్యాసాలు ఉన్నాయి.  దీనికి సంపాదకులుగా  డా.రామారావు గంజికుంట్ల, డా. ఇడికోజు శ్రీనివాసాచారి వ్యవహరించారు. ఇద్దరూ తెలుగు సాహిత్యంపై పరిశోధన చేశారు. రామారావుగారు దళిత కవులపై పరిశోధన చేశాడు. శ్రీనివాసాచారి పోటీ పరీక్షలకు తయారయ్యే అభ్యర్థులకు శిక్షణనిస్తుంటారు. ఇద్దరూ ప్రతిభావంతులైన తెలంగాణ రాష్ట్రానికి చెందిన విద్యావేత్తలు. ఒక విశ్వవిద్యాయం లేదా తెలుగు అకాడమీ వంటి సంస్థ ప్రచురించవలసిన ఒక మంచి పుస్తకాన్ని తీసుకొన్నారు. 

ఈ సంకలనంలోని వ్యాసాలు జానపద సంస్కృతిని, వివిధ ఆచారాలను జానపద కళారూపాల ద్వారా విశ్లేషిస్తున్నారు.   తెలంగాణ ప్రాంతంలోని ప్రసిద్ధ జాతరలైన పెద్దగట్టు, మేడారం సమ్మక్క-సారలమ్మ, సింగరాయ జాతరలతో పాటు బతుకమ్మ, బోనాలు వంటి పండుగలు ఈ గ్రంథంలో ప్రధానంగా చర్చించబడ్డాయి. ఇవిప్రజల సామాజిక ఐక్యతకు, ప్రకృతితో వారికున్న అనుబంధానికి మరియు గిరిజన, గ్రామీణ జీవన విలువలకు నిలువుటద్దాలుగా నిలుస్తాయని ఈ వ్యాసాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

తెలంగాణ జానపద జీవనం ప్రకృతితోనూ, ఆధ్యాత్మికతతోనూ విడదీయలేని అనుబంధాన్ని కలిగి ఉంది. ఇక్కడి ప్రజల జీవనశైలికి ప్రతీకలైన పెద్దగట్టు జాతర, మేడారం సమ్మక్క-సారలమ్మ జాతర,  సింగరాయ జాతర వంటి ఉత్సవాలు భక్తితో పాటు  సామాజిక ఐక్యతకు , కులవృత్తుల ఆధారిత జీవన విధానానికి నిలువుటద్దాలుగా నిలుస్తాయి. ఉదాహరణకు, పెద్దగట్టు జాతరలో యాదవుల ఆరాధ్యదైవమైన లింగమంతులస్వామిని కొలుస్తూ చేసే గజ్జెల నృత్యాలు, 'ఓలింగా' శబ్దాలు, చంద్రపట్నం ముగ్గులు జానపదుల అచంచలమైన నమ్మకాన్ని, వారి విలక్షణమైన సంప్రదాయాలను ప్రతిబింబిస్తాయి. అలాగే మేడారం జాతరలో భక్తులు తమ బరువుకు సమానమైన బెల్లాన్ని 'బంగారం'గా సమర్పించడం గిరిజన సంస్కృతిలోని విశిష్టతను చాటిచెబుతుంది.

జానపదుల దైనందిన జీవితంలో నమ్మకాలు,వైద్యం శాస్త్రీయ దృక్పథంతో ముడిపడి ఉన్నాయి. వంటింట్లో దొరికే తులసి, మిరియాలు, వాము వంటి పదార్థాలను ఔషధాలుగా వాడుతూ వారు ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకుంటారు; ఉదాహరణకు, శిశువుల కడుపునొప్పి నివారణకు వాము నీళ్లు వాడటం వంటివి నేటికీ ఆచరణలో ఉన్నాయి. అంతేకాకుండా, పండుగ సమయాల్లో మామిడి తోరణాలు కట్టడం వెనుక ఉన్న పర్యావరణ స్పృహ, అమ్మవారు సోకినప్పుడు వేపాకులను వాడటం వెనుక ఉన్న క్రిమిసంహారక గుణం (నింబిన్) వంటి అంశాలు జానపదుల అనుభవ జ్ఞానాన్ని నిరూపిస్తాయి. బతుకమ్మ, బోనాలు వంటి పండుగలు ప్రకృతి ఆరాధనతో పాటు గ్రామ దేవతల పట్ల వారికున్న భక్తిని, సామూహిక జీవన సౌందర్యాన్ని ఆవిష్కరిస్తాయి.

మనిషి నాగరికత మట్టిలోనే మొదలైంది. అక్షరం ముక్క రాని పామరులు సైతం తమ అనుభవాలను, ఆచారాలను, నమ్మకాలను అలిఖితంగా తరతరాలకు అందించిన మహత్తర వారసత్వమే జానపద సంస్కృతి. జానపదం అనేది కేవలం గతకాలపు జ్ఞాపకం కాదు, అది నిరంతరం ప్రవహించే జీవన ధార. అటువంటి తెలంగాణ జానపద జీవనంలోని గాఢతను, అందులోని తాత్త్వికతను లోతుగా ఆవిష్కరించే ఉద్దేశంతో డా॥ రామారావు గంజికుంట్ల , డా॥ ఇడికోజు శ్రీనివాసాచారి గారల సంపాదకత్వంలో వెలువడిన ఈ "మట్టి పరిమళం" వ్యాస సంకలనం ఒక అపురూపమైన సాహిత్య సంపద. ఇందులో పొందుపరిచిన 41 వ్యాసాలు జానపదుల సమూహ చైతన్యానికి, వారి అచంచలమైన నమ్మకాలకు నిలువుటద్దంలా నిలుస్తాయి.

ఈ సంకలనంలోని వ్యాసాలు తెలంగాణ పల్లె జీవితంలోని విభిన్న కోణాలను శాస్త్రీయంగా విశ్లేషించాయి. రాష్ట్రంలో ప్రసిద్ధి గాంచిన మేడారం సమ్మక్క-సారలమ్మ, పెద్దగట్టు, సింగరాయ మరియు కొమురెల్లి మల్లన్న వంటి జాతరల చారిత్రక నేపథ్యాన్ని, ఆయా ప్రాంతాల కులవృత్తుల సంస్కృతిని ఇక్కడ సోదాహరణంగా వివరించారు. బతుకమ్మ, బోనాలు వంటి పండుగల్లో నిక్షిప్తమై ఉన్న పర్యావరణ స్పృహను, ప్రకృతి ఆరాధనను ఈ వ్యాసాలు ఎత్తిచూపుతాయి. ముఖ్యంగా, 'వంటింటి వైద్యం' మరియు జానపద నమ్మకాల వెనుక ఉన్న ఆరోగ్య సూత్రాలను వివరించిన తీరు, మన పూర్వీకుల అనుభవ జ్ఞానం ఎంతటి ఉన్నతమైనదో నేటి తరానికి చాటిచెబుతుంది. జానపద గేయాలు కేవలం వినోదానికే కాక, సామాజిక అన్యాయాలపై ప్రతిఘటించే గళాలుగా ఎలా నిలిచాయో కూడా ఈ గ్రంథం చక్కగా చర్చించింది.

ప్రస్తుత సాంకేతిక యుగంలో సమాచార సేకరణ సులభతరమైనప్పటికీ, జానపద సాహిత్యం వంటి సున్నితమైన అంశాలను విశ్లేషించేటప్పుడు మానవీయ కోణాన్ని, క్షేత్రస్థాయి అనుభవాలను కాపాడుకోవడం అత్యంత ముఖ్యం. కొన్ని చోట్ల వాక్య నిర్మాణం యాంత్రికంగా అనిపించినా, ఈ వ్యాసాల్లోని అంతర్లీన సమాచారం మాత్రం రచయితల పరిశోధన, మట్టి మూలాల పట్ల వారికున్న మక్కువ నుండే ఉద్భవించిందనిపిస్తుంది.

తెలంగాణ రాష్ట్ర ఆవిర్భావం తర్వాత బతుకమ్మ పండుగ ఒక మహోన్నతమైన సాంస్కృతిక అస్తిత్వాన్ని సంతరించుకుంది. గతంలో కొన్ని వర్గాలకే పరిమితమైనట్లుగా కనిపించిన ఈ వేడుక, నేడు సామాజిక సరిహద్దులను దాటుకుని ఊరూవాడా విస్తరించడం హర్షణీయం. అయితే, ఈ బాహ్య విస్తరణతో పాటు అంతర్గతంగా అన్ని సామాజిక వర్గాల మధ్య పరిపూర్ణమైన సమన్వయం మరియు సహజీవనం సిద్ధిస్తేనే ఈ పండుగ ఆశయం సంపూర్ణమవుతుంది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఆచార వ్యవహారాల పరంగా కనిపిస్తున్న వైవిధ్యత లేదా వ్యత్యాసాలు క్రమంగా తొలగిపోయి, బతుకమ్మ నిజమైన అర్థంలో 'సమూహ చైతన్యానికి' మరియు 'సామాజిక ఐక్యతకు' వేదికగా నిలవాల్సిన అవసరం ఉంది. ఈ దిశగా సాగుతున్న మార్పును అభినందిస్తూనే, మరింత లోతైన సామాజిక సమగ్రత కోసం మనం కృషి చేయాలి.

ఈ వ్యాస సంకలనంలో మన మట్టి మూలాల పట్ల, జానపద కళల పట్ల వ్యాసకర్తలకు ఉన్న అపరిమితమైన ఉత్సాహం, నిబద్ధత ఇక్కడ స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి. జానపద సంస్కృతి కాలగర్భంలో కలిసిపోకూడదనే తపనతో, తమకు తెలిసిన సమాచారాన్ని, తాము చూసిన ఆచారాలను అక్షరబద్ధం చేయడంలో వారు చూపిన చొరవ అభినందనీయం.సాంకేతిక యుగంలో యంత్రం ఇచ్చే సమాచారం కంటే, మనసు పెట్టి రాసే రచనలోనే మట్టి పరిమళం ఉంటుంది. ఈ వ్యాసాల్లోని కొన్ని అంశాలు విశ్లేషణాత్మక కోణంలో చర్చనీయం కావచ్చు, కానీ మన అస్తిత్వాన్ని కాపాడుకోవాలనే వారి ఆశయం మాత్రం అత్యున్నతమైనది. 

ముఖ్యంగా పోటీ పరీక్షలకు సిద్ధమయ్యే అభ్యర్థులు ఈ వ్యాసాలను చదువుతున్నప్పుడు ఒక విషయాన్ని గమనించాలి. వ్యాసకర్తలు ప్రామాణిక మూల గ్రంథాలను ప్రస్తావించినప్పటికీ, జానపద అంశాలలో ప్రాంతీయ భేదాలు, స్థానిక గాథల్లో వైవిధ్యం ఉండే అవకాశం ఉంది. పరీక్షల దృష్ట్యా అభ్యర్థులు ఆయా చారిత్రక ఆధారాలను, తేదీలను లేదా గణాంకాలను తెలుగు అకాడమీ వంటి ప్రభుత్వ అధికారిక ప్రచురణలతో ఒకసారి సరిపోల్చుకుని నిర్ధారించుకోవడం అవసరం. ఈ వ్యాసాలు మీకు విషయ పరిజ్ఞానాన్ని, విశ్లేషణాత్మక దృక్పథాన్ని అందించడంలో అద్భుతంగా తోడ్పడతాయి, అయితే అధికారిక సమాచారం కోసం మూల గ్రంథాలను ఒకసారి పరిశీలించడం అభ్యర్థుల విజయానికి మరింత చేదోడుగా నిలుస్తుంది.

ముగింపుగా చెప్పాలంటే, ఆధునికత వైపు పరుగులు తీస్తున్న ప్రస్తుత తరుణంలో మన మూలాలను వెతుక్కునే ఒక ప్రయాణమే ఈ "మట్టి పరిమళం". నగరీకరణ ప్రభావంతో అంతరించిపోతున్న అనేక జానపద ఆచారాలను, కళలను మరియు భాషా విశేషాలను ఈ వ్యాసకర్తలు అక్షరబద్ధం చేయడం ప్రశంసనీయం. జానపద సాహిత్యంపై ఆసక్తి ఉన్న పరిశోధకులకు, విద్యార్థులకు, సామాన్య పాఠకులకు ఈ గ్రంథం ఒక కరదీపికలా ఉపయోగపడుతుంది. మన సంస్కృతిలోని ఈ పరిమళాన్ని భావితరాలకు అందించడంలో సంపాదకుల కృషి ఎంతో అభినందనీయం.