గిడుగు’ వారు తెలుగు భాషకు ఏం చేశారు?

 ‘గిడుగు’ వారు తెలుగు భాషకు ఏం చేశారు? 

పల్లె పలుకే

భాషకు ప్రాణమని

పల్లె మాటకు

పట్టం కట్టిన

ఒక జీవనది ‘గిడుగు’!

పుస్తకాల పుటల్లో

బందీ అయిన తెలుగు అక్షరాలకు

పల్లె గడప దాటి

ప్రజల పెదవులపై

పలకరింపజేసినవాడు ‘గిడుగు’!

‘ఎలా మాట్లాడుతున్నారో

అలా రాయాలి’ అని

వ్యావహారిక భాషకు

వెలుగు చూపిన

భాషా విప్లవకారుడు ‘గిడుగు’!

తెలుగు భాషకు గిడుగు వేంకట రామమూర్తి పంతులు గారు చేసిన సేవ అసమాన్యమైంది. ఆయనను 'తెలుగు వ్యావహారిక భాషా పితామహుడు' అని కీర్తిస్తారు. తెలుగు భాషాభివృద్ధికి, సామాన్యులకు విద్యను చేరువ చేయడానికి ఆయనెంతో  కృషి చేశారు. 

గిడుగు రామమూర్తి పంతులు గారు పర్లాకిమిడి కళాశాలలో అధ్యాపకుడిగా పనిచేస్తున్నప్పుడు, పాఠ్యపుస్తకాల్లోని కఠినమైన గ్రాంథిక భాషను అర్థం చేసుకోలేక విద్యార్థులు పడుతున్న అవస్థలను ప్రత్యక్షంగా చూసి చలించిపోయారు. పుస్తకాల్లోని భాషకు, ప్రజలు నిత్యం మాట్లాడుకునే వాడుక భాషకు మధ్య ఉన్న విపరీతమైన అంతరం వల్ల చదువు కేవలం కొద్దిమంది పండితులకే పరిమితమై, సామాన్యులకు దూరమవుతోందని ఆయన గ్రహించారు. జ్ఞానం, విద్య అందరికీ సులభంగా అందాలంటే అది వారు మాట్లాడుకునే సహజమైన వ్యావహారిక భాషలోనే ఉండాలని, భాష ప్రాచీన వ్యాకరణ సంకెళ్లలో బందీ అయితే అది క్రమంగా అంతరించిపోతుందని ఆయన భావించారు. అందుకే, భాషను ప్రజల వద్దకు చేర్చి, విద్యాబోధనను, సాహిత్యాన్ని సామాన్యులందరికీ అందుబాటులోకి తేవాలనే ఒక సామాజిక, ప్రజాస్వామిక బాధ్యతతోనే ఆయన ఈ మహత్తరమైన వ్యావహారిక భాషా ఉద్యమాన్ని భుజానికెత్తుకున్నారు.

ఆ కాలంలో పుస్తకాలు, పత్రికలు, పాఠ్యాంశాలు అన్నీ పండితులకు మాత్రమే అర్థమయ్యే గ్రాంథిక భాషలో ఉండేవి. దీనివల్ల సామాన్య ప్రజలకు విద్య దూరమవుతోందని గిడుగు వారు గ్రహించారు. ప్రజలు మాట్లాడుకునే వాడుక భాషలోనే విద్యాబోధన జరగాలని, అప్పుడే జ్ఞానం అందరికీ అందుతుందని ఆయన బలంగా వాదించారు. ఎందరో సంప్రదాయ పండితుల వ్యతిరేకతను తట్టుకుని ఆయన ఈ ఉద్యమాన్ని నడిపారు.

ఉత్తరాంధ్రలోని సవర గిరిజనుల భాషను అధ్యయనం చేయడానికి ఆయన ఎంతో కృషి చేశారు. సవర భాషకు లిపి లేదు, కాబట్టి స్వయంగా ఆ భాష నేర్చుకుని, దానికి ఒక వ్యాకరణాన్ని, నిఘంటువును (సవర-ఇంగ్లీష్ డిక్షనరీ) రూపొందించారు. గిరిజనుల విద్య కోసం స్వంత ఖర్చులతో పాఠశాలలు నడిపారు.

వ్యావహారిక భాష ఆవశ్యకతను తెలియజేయడానికి 'తెలుగు' అనే పత్రికను స్థాపించారు. గ్రాంథిక వాదుల వాదనలను తిప్పికొడుతూ ప్రాచీన కావ్యాలలో కూడా వ్యావహారిక పదాలు ఉన్నాయని నిరూపించడానికి తీవ్రమైన పరిశోధన చేశారు. 'ఆంధ్ర పండిత భిషక్కుల భేషజం', 'బాలకవి శరణ్యం' వంటి అద్భుతమైన గ్రంథాలు రచించి, గ్రాంథిక భాషలోని లోపాలను, వాడుక భాషలోని సహజత్వాన్ని సోదాహరణంగా నిరూపించారు.

'ఆంధ్ర పండిత భిషక్కుల భేషజం' గ్రంథం ద్వారా గిడుగు రామమూర్తి గారు నాటి గ్రాంథిక భాషా పండితుల అహంకారాన్ని, వారి వాదనల్లోని డొల్లతను ఆధారాలతో సహా ఎండగట్టారు. నన్నయ, తిక్కన, శ్రీనాథుడు వంటి మహాకవులు సైతం తమ కావ్యాల్లో అప్పట్లో వాడుకలో ఉన్న ఎన్నో వ్యావహారిక పదాలను ప్రయోగించారని శాసన, సాహిత్య నిదర్శనాలతో సహా నిరూపించారు. కేవలం కఠినమైన ప్రాచీన వ్యాకరణ నియమాలకు కట్టుబడి మాత్రమే రాస్తామని గర్వించే పండితుల సొంత రచనల్లోనే ఎన్ని వ్యాకరణ దోషాలు, అపప్రయోగాలు ఉన్నాయో చూపించి వారి 'భేషజాన్ని' (గర్వాన్ని) వదిలించారు. భాషను కృత్రిమ నియమాల పేరుతో బంధించడం ఎంత అశాస్త్రీయమో, దానివల్ల భావవ్యక్తీకరణ ఎంత అసహజంగా మారుతుందో ఈ గ్రంథం సోదాహరణంగా స్పష్టం చేసింది.

'బాలకవి శరణ్యం' గ్రంథం నవతరం రచయితలకు, యువ కవులకు ఒక మార్గదర్శిగా, అభయారణ్యంగా నిలిచింది. పండితులు విధించే కఠినమైన పాతతరం వ్యాకరణ సూత్రాలకు భయపడి సహజమైన భావవ్యక్తీకరణను చంపుకోవాల్సిన అవసరం లేదని గిడుగు వారు యువతకు ధైర్యం చెప్పారు. ప్రజల వాడుక భాషలో ఉండే జీవం, సహజత్వం, సొగసు గ్రాంథికంలో ఉండవని వివరిస్తూ, ఎన్నో ఉదాహరణలతో వాడుక భాష గొప్పదనాన్ని చాటారు. భాష అనేది నిరంతరం పారే ప్రవాహం లాంటిదని, సామాన్యులకు అర్థమయ్యే వ్యావహారికంలో రాసినప్పుడే సాహిత్యానికి సార్థకత చేకూరుతుందని ఆయన ఈ గ్రంథం ద్వారా యువ కవులకు దిశానిర్దేశం చేశారు.

గిడుగు రామమూర్తి పంతులు గారి వ్యావహారిక భాషా ఉద్యమానికి గురజాడ అప్పారావు గారు వెన్నెముకలా నిలిచారు. గిడుగు వారు వ్యావహారిక భాషకు వ్యాకరణ, చారిత్రక ఆధారాలు చూపిస్తూ సిద్ధాంతపరమైన పోరాటం చేస్తే, గురజాడ వారు ఆ భాషలోనే అద్భుతమైన సాహిత్యాన్ని సృష్టించి దానికి ప్రాణం పోశారు. వీరిద్దరి సమన్వయాన్ని ఈ కింది ఉదాహరణల ద్వారా స్పష్టంగా అర్థం చేసుకోవచ్చు.

 

సామాన్య ప్రజల భాషలో గొప్ప సాహిత్యం రాలేదని, అది కేవలం వీధి నాటకాలకే పరిమితమని గ్రాంథిక వాదులు విమర్శిస్తున్న సమయం అది. దానికి సమాధానంగా గురజాడ వారు 'కన్యాశుల్కం' నాటకాన్ని పూర్తిగా వాడుక భాషలోనే రాశారు. ఆ నాటకం సాధించిన అఖండ విజయం, ప్రజల భాషలో ఎంతటి గంభీరమైన భావాన్నైనా, హాస్యాన్నైనా పండించవచ్చని నిరూపించి గిడుగు వారి ఉద్యమానికి కొండంత బలాన్నిచ్చింది.

మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయంలో వ్యావహారిక భాషను పాఠ్యాంశంగా ప్రవేశపెట్టాలా వద్దా అనే విషయంపై ఒక కమిటీ ఏర్పడింది. అందులో సభ్యుడిగా ఉన్న గురజాడ అప్పారావు గారు, గిడుగు వారి వాదనలతో పూర్తిగా ఏకీభవిస్తూ గ్రాంథిక భాషా వాదులను ధైర్యంగా వ్యతిరేకించారు. అప్పట్లో ఆయన రాసిన 'డిసెంట్ నోట్' (భిన్నాభిప్రాయ పత్రం) వ్యావహారిక భాషా ఉద్యమానికి ఒక చారిత్రక ఆధారంగా, గొప్ప అస్త్రంగా మిగిలిపోయింది. అదే 'మినిట్ ఆఫ్ డిసెంట్' (Minute of Dissent) గ్రంథం. పండితులు మాత్రమే అర్థం చేసుకోగలిగే కఠినమైన పద్యాలను, పాత ఛందస్సులను కాదని, సామాన్యుల నాలుకల మీద నాట్యం చేసేలా 'ముత్యాల సరాలు' అనే కొత్త ఛందస్సును గురజాడ సృష్టించారు. "దేశమంటే మట్టి కాదోయ్, దేశమంటే మనుషులోయ్" అంటూ ఆయన రాసిన గేయాలు గిడుగు వారు కలలుగన్న సామాన్యుల భాషా వికాసానికి అద్దం పట్టాయి.

గిడుగు వారు ఒక యోధుడిలా పండితులతో పోరాడితే, గురజాడ వారు తన కలంతో ఆ పోరాటానికి పదునైన ఆయుధాలు అందించారు.

ఎవరెవరీ గ్రాంథిక భాషావాదులు?

వాళ్ళ దృష్టిలో 

భాషంటే

వ్యాకరణపు గోడల మధ్య

నడిచే పదాలయాత్ర !

ప్రజల పలుకులు

ప్రవాహాలై మనసులను కలుపుతుంటే

వాళ్ళు భాషకు ఒక ఆనకట్ట కట్టారు

దానిపేరే గ్రాంథికం.

వాళ్ళ దృష్టిలో

భాష ఒక నది కాదు

తరతరాలుగా సంరక్షించిన

ఒక శిలాశాసనం.

అక్షరానికి 

అలంకారం ఉండాలి,

వాక్యానికి

వైభవం ఉండాలి,

పదానికి

పరిమళమే ప్రవహించాలంటే

ప్రజల వాడుకలోనే సాధ్యమని 

గుర్తించడానికి  వాళ్ళు నిరాకరించారు.

గిడుగు రామమూర్తి పంతులు గారి 'వ్యావహారిక భాషోద్యమాన్ని' వ్యతిరేకించి, ప్రాచీన కావ్య భాష లేదా 'గ్రాంథిక భాష' మాత్రమే పాఠ్యపుస్తకాలకు, సాహిత్యానికి ప్రమాణంగా ఉండాలని బలంగా వాదించిన పండితులను "గ్రాంథిక భాషా వాదులు" అంటారు. ఆ కాలంలో గ్రాంథిక భాష పక్షాన నిలబడిన వారిలో ఎంతో మంది ఉద్దండ పండితులు ఉన్నారు. వాళ్ళలో ముఖ్యులు. జయంతి రామయ్య పంతులు గ్రాంథిక వాదులలో అత్యంత ముఖ్యులు, ఈ వాదానికి నాయకుడు. గిడుగు వారి ఉద్యమాన్ని అడ్డుకోవడానికి, గ్రాంథిక భాషను రక్షించడానికి వీరు 1911లో మద్రాసులో 'ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తు' అనే సంస్థను స్థాపించి వ్యావహారిక వాదులపై తీవ్రంగా పోరాటం చేశారు.

వేదం వేంకటరాయ శాస్త్రి గొప్ప పండితులు, విమర్శకులు. విద్యాబోధనలో, ఉన్నత సాహిత్యంలో కచ్చితంగా గ్రాంథికమే ఉండాలని వీరు వాదించారు. అయితే, నాటకాల్లో ఉన్నత పాత్రలు గ్రాంథికం మాట్లాడినా, నీచ/సామాన్య పాత్రలకు వాడుక భాషను వాడొచ్చని ఆయన ఒక సడలింపు ఇచ్చారు. కొక్కొండ వేంకటరత్నం పంతులు కరడుగట్టిన గ్రాంథిక వాది. అచ్చమైన, కఠినమైన వ్యాకరణ నియమాలు కలిగిన భాషనే ఉపయోగించాలని పట్టుబట్టారు. పత్రికల్లో సైతం ఆయన అత్యంత కఠినమైన భాషను వాడేవారు. బిక్షగాడితో కూడా గ్రాంథికంలో మాట్లాడేవారు.  కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు గొప్ప సంఘ సంస్కర్త అయినప్పటికీ, భాషా పరంగా వీరు ఉపయోగించింది 'సరళ గ్రాంథికం' (కొద్దిగా సులభంగా అర్థమయ్యే గ్రాంథిక భాష). పాఠ్యపుస్తకాల్లో పూర్తిగా వాడుక భాషను ప్రవేశపెట్టడాన్ని ప్రారంభంలో వీరు కూడా వ్యతిరేకించి జయంతి రామయ్య పంతులు గారి పక్షాన నిలిచారు. (కానీ చివర్లో ఆయన అభిప్రాయం కొంత మెత్తబడింది). వావిలికొలను సుబ్బారావు, శ్రీపాద కృష్ణమూర్తి శాస్త్రి మొదలైన వాళ్ళను గ్రాంథిక భాషా వాదులని అంటారు.

      ఈ పండితులంతా భాష పట్ల అపారమైన గౌరవం, ప్రాచీన సాహిత్యం పట్ల వల్లమాలిన ప్రేమ ఉన్నవారే. అయితే, కాలక్రమంలో సమాజంలో వస్తున్న మార్పులను, సామాన్యుల అవసరాలను వారు అంగీకరించలేకపోయారు. వ్యాకరణ నియమాలను ఉల్లంఘిస్తే తెలుగు భాష నాశనం అయిపోతుంది అనేది వాళ్ళ ఆందోళన. కానీ భాష ఒక సజీవ నది లాంటిది. నిత్య వ్యవహారం వల్ల మాత్రమే భాష సజీవంగా నిలుస్తుందని గిడుగు రామమూర్తి పంతులు గురజాడ అప్పారావు తదితరులు భావించారు. 

గిడుగు వేంకట రామమూర్తి పంతులు గారి నాయకత్వంలో, సామాన్య ప్రజలు మాట్లాడుకునే "వ్యావహారిక భాష విద్యా, సాహిత్య రంగాలకు ప్రమాణంగా ఉండాలని పోరాడిన వారిని "వ్యావహారిక వాదులు" అంటారు. పండితుల వ్యతిరేకతను తట్టుకుని గిడుగు వారికి అండగా నిలిచిన ముఖ్యులుగా పేర్కొనదగినవారు.గురజాడ అప్పారావు వ్యావహారిక భాషోద్యమానికి  సాహిత్యపరంగా ఊపిరి పోసిన మహాకవి. గిడుగు వారు వ్యాకరణ, చారిత్రక వాదనలు చేస్తే, గురజాడ తన రచనల  ద్వారా వ్యావహారిక భాష గొప్పదనాన్ని ఆచరణలో చూపించారు. జె. ఏ. యేట్స్ (J. A. Yates) ఆంగ్లేయుడైనప్పటికీ, వాడుక భాషా ఉద్యమానికి ప్రేరకుడు అని చెప్పవచ్చు. అప్పట్లో పాఠశాలల ఇన్స్పెక్టర్ గా ఉన్న యేట్స్, పిల్లలకు పండితుల కఠిన భాష అర్థం కావడం లేదని గుర్తించి, ప్రజల వాడుక భాషలో పాఠ్యపుస్తకాలు రూపొందించాలని గిడుగు, గురజాడలను ప్రోత్సహించారు.పి.టి. శ్రీనివాస అయ్యంగార్ విశాఖపట్నంలోని ఏ.వి.ఎన్. కళాశాల ప్రిన్సిపాల్ అయిన వీరు, గిడుగు వారికి విద్యాపరమైన, నైతికపరమైన గొప్ప మద్దతునిచ్చారు. మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం బోర్డులో ఉంటూ వ్యావహారిక భాష కోసం గట్టిగా వాదించారు. కందుకూరి వీరేశలింగం పంతులు  తన చివరి రోజుల్లో గిడుగు వారి వాదనల్లోని శాస్త్రీయతను, సత్యాన్ని గ్రహించారు. తన చివరి రోజుల్లో రాజమండ్రిలో గిడుగు వారు స్థాపించిన "వర్తమానాంధ్ర భాషా ప్రవర్తక సమాజం" (1919) నకు అధ్యక్షుడిగా బాధ్యతలు స్వీకరించి వ్యావహారిక వాదానికి సంపూర్ణ మద్దతు పలికారు. ఇది ఉద్యమానికి లభించిన అతిపెద్ద విజయాల్లో ఒకటి. చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి ప్రసిద్ధ జంట కవులైన 'తిరుపతి వేంకట కవుల'లో ఒకరు. వీరు గొప్ప సంప్రదాయ పండితుడు. అయినప్పటికీ, కాలానుగుణంగా వస్తున్న మార్పును స్వీకరించి, "వాడుక భాషలో రాయడం నేరం కాదు" అని బహిరంగంగా ప్రకటించి వ్యావహారిక వాదులకు బలాన్నిచ్చారు.పంచాగ్నుల ఆదినారాయణ శాస్త్రి & తల్లావజ్ఝల శివశంకర శాస్త్రి గార్లు కూడా ఉద్దండ సంప్రదాయ పండితులే అయినా, గిడుగు వారి ప్రభావంతో వాడుక భాషా ఉద్యమానికి గట్టి మద్దతుదారులుగా మారారు. నవతరం కవులను వాడుక భాషలో రాసేలా ప్రోత్సహించారు. గిడుగు వేంకట సీతాపతి గిడుగు రామమూర్తి పంతులు గారి కుమారుడు. తండ్రి ఆశయాలను, పరిశోధనలను ముందుకు తీసుకెళ్లి, ఉద్యమాన్ని సమర్థవంతంగా కొనసాగించారు.

పర్లాకిమిడి ప్రాంతంలో అజ్ఞానం, నిరక్షరాస్యతతో మగ్గుతున్న సవర గిరిజనులకు విద్యను చేరువ చేయాలనే ఉదాత్తమైన లక్ష్యంతోనే గిడుగు రామమూర్తి గారు సవర భాషలో కథలు రాశారు. ఆ గిరిజనులకు తెలుగు లేదా ఇతర భాషలు రాకపోవడంతో, వారి మాతృభాషలోనే విద్యాబోధన చేస్తేనే వారు సులభంగా జ్ఞానాన్ని గ్రహించగలుగుతారని ఆయన గుర్తించారు. అందుకే లిపి లేని ఆ భాషను ఆయన స్వయంగా నేర్చుకుని, దానికి అక్షరరూపం కల్పించి వ్యాకరణం రాయడమే కాకుండా, గిరిజన పిల్లల్లో చదువు పట్ల ఆసక్తిని, ఉత్సాహాన్ని పెంపొందించడానికి వారి జీవనవిధానానికి, సంస్కృతికి అద్దం పట్టేలా చిన్న చిన్న కథలు, గేయాలను ఆ భాషలోనే స్వయంగా రచించి పాఠ్యపుస్తకాలుగా రూపొందించారు. అట్టడుగు వర్గాల విద్యాభివృద్ధి పట్ల ఆయనకున్న అపారమైన మానవతా దృక్పథానికి, అంకితభావానికి ఈ కృషే సజీవ సాక్ష్యం.

    వీరందరి సమష్టి కృషితోనే నేడు తెలుగు భాష పండితుల సంకెళ్లు తెంచుకుని, ఆధునిక అవసరాలకు తగినట్లుగా, సజీవ స్రవంతిలా ప్రవహిస్తోంది.గిడుగు వేంకట రామమూర్తి పంతులు గారు చేసిన అలుపెరగని పోరాటం వల్లనే నేడు మనం పత్రికల్లో, టీవీల్లో, పాఠ్యపుస్తకాల్లో, సాహిత్యంలో సులభమైన వాడుక భాషను చూడగలుగుతున్నాము. భాష అనేది పండితుల సొత్తు కాదని, అది ప్రజలందరిదని ఆయన నిరూపించారు. కాలం మాత్రం తనదైన రీతిలో భాషకు కొత్త తలుపులు తెరిచింది.

గ్రంథం నుంచి గుండెకు,

పండితుడి నుంచి ప్రజకు,

శాసనం నుంచి జీవనానికి

తెలుగు నడక మార్చుకుంది

భాష పరమార్థం 

ఒకర్నొకరు ఆలింగనం చేసుకోవడానికి 

ఒక సజీవ సాధనమని నిరూపించింది!

ఆయన చేసిన ఈ నిస్వార్థ సేవకు గుర్తుగానే, గిడుగు వేంకట రామమూర్తి పంతులు గారి పుట్టినరోజైన ఆగస్టు 29ని "తెలుగు భాషా దినోత్సవం" గా మనం ఘనంగా జరుపుకుంటున్నాం.

గిడుగు వేంకట రామమూర్తి పంతులు గారు అక్షరాలను పండితుల సంకెళ్ళ నుండి విడిపించి, సామాన్యుల నాలుకలపై నాట్యం చేయించిన అక్షర యోధుడు. భాష అనేది చట్టాల చట్రంలో బందీ అయిన శిలాశాసనం కాదని, అది నిరంతరం ప్రవహించే జీవనది అని తన పోరాటం ద్వారా నిరూపించారు. ఆయన ఆచరించిన, ప్రాణం పోసిన వ్యావహారిక భాషా విప్లవమే నేడు ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యానికీ, పత్రికారంగానికీ, మన నిత్య వ్యవహారానికీ ప్రాణవాయువుగా మారింది. తెలుగు భాష ఎప్పటికప్పుడు కొత్త పుంతలు తొక్కుతూ సజీవంగా ఉన్నంత కాలం... 'పల్లె పలుకుకు పట్టం కట్టిన' గిడుగు వారి పేరు తెలుగు వారి గుండెల్లో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతుంది.

నేటి ఆంగ్ల ప్రభావాన్ని, నాటి గ్రాంథిక భాషా వాదంతో పోల్చడం సముచితం కాదు. ఆ రెండు పరిణామాల వెనుక ఉన్న కారణాలు, భాషపై అవి చూపే ప్రభావం పూర్తిగా భిన్నమైనవి. ఆ వ్యత్యాసాన్ని స్పష్టంగా అర్థం చేసుకోవాలి.

గ్రాంథిక-వ్యావహారిక వివాదం అనేది తెలుగు భాషకు సంబంధించిన ఒక అంతర్గత సమస్య. కఠినమైన పాత తెలుగు వాడాలా? లేక సామాన్యులు మాట్లాడే సజీవమైన వాడుక తెలుగు వాడాలా? అన్నది అప్పటి ప్రధానాంశం. అందులో భాషకు ఎటువంటి ముప్పు లేదు, కేవలం 'శైలి' గురించిన ఘర్షణ మాత్రమే. కానీ, నేటి ఆంగ్ల ప్రభావం అనేది ఒక పరాయి భాష మన మాతృభాషను క్రమంగా ఆక్రమిస్తూ, దాన్ని కనుమరుగు చేస్తున్న పరిణామం.

గ్రాంథిక వాదాన్ని కేవలం కొద్దిమంది ఉద్దండ పండితులు తమ ఆధిపత్యాన్ని నిలబెట్టుకోవడానికి, చదువును సామాన్యులకు దూరం చేయడానికి ప్రయోగించారు. ఇది పైనుండి కిందికి రుద్దబడిన నియమం (Top-down approach) కానీ,నేడు ఆంగ్ల భాష పట్ల ఉన్న మోజు పండితుల వల్ల రాలేదు. అది ప్రపంచీకరణ, ఉపాధి అవకాశాలు, సామాజిక హోదా కోసం సామాన్య ప్రజలే స్వచ్ఛందంగా ఎంచుకుంటున్న మార్గం (Bottom-up approach). అప్పట్లో పండితులు ప్రజల భాషను తిరస్కరిస్తే, ఇప్పుడు ప్రజలే తమ మాతృభాషను పక్కనపెడుతున్నారు.

గ్రాంథిక వాదులు తెలుగు భాషకు ఎలాంటి వ్యాకరణ దోషాలు ఉండకూడదని, ప్రాచీన నియమాలతో అత్యంత స్వచ్ఛంగా ఉండాలని పట్టుబట్టారు. కానీ, నేటి ఆంగ్ల ప్రభావం వల్ల తెలుగు 'టెంగ్లిష్' గా మారిపోయి ఒక సంకర భాషలా తయారవుతోంది. తెలుగు వాక్య నిర్మాణం, సహజమైన నుడికారం, భాషా సౌందర్యం పూర్తిగా దెబ్బతింటున్నాయి.

గ్రాంథిక భాష కఠినంగా ఉండటం వల్ల సామాన్యులు చదువుకోలేకపోయారు, అదొక అవరోధంగా నిలిచింది. కానీ, ఆంగ్ల ప్రభావం అనేది భాషను చంపడమే కాకుండా, మన ఆలోచనా విధానాన్ని, సంస్కృతిని కూడా మార్చేస్తోందనే ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది. మాతృభాషలో ఆలోచించే శక్తిని దూరం చేస్తోంది. గ్రాంథిక భాష అనేది తెలుగు అనే జీవనదికి అడ్డుపడిన ఒక పెద్ద 'బండరాయి' లాంటిది. గిడుగు వేంకట రామమూర్తి గారు ఆ బండరాయిని తొలగించి నదిని సాఫీగా ప్రవహించేలా చేశారు. కానీ, నేటి మితిమీరిన ఆంగ్ల ప్రభావం అనేది ఆ నది ప్రవాహాన్నే వేరేవైపు మళ్లించే లేదా పూర్తిగా ఎండగట్టేసే ఒక ప్రమాదకరమైన 'కట్ట' లాంటిది. గ్రాంథిక వాదం భాష సహజ ఎదుగుదలను కొన్నాళ్లు ఆపితే, నేటి ఆంగ్ల ఆధిపత్యం అసలు తెలుగు భాష అస్తిత్వాన్నే ప్రశ్నిస్తోంది. కాబట్టి ఈ రెండూ ఏమాత్రం ఒక లాంటివి కావు.

ఈనాటి మారుతున్న పరిస్థితుల్లో ఆంగ్ల పదాలు మన నిత్య వ్యవహారంలో కలిసిపోవడం వాడుక తెలుగు వ్యాప్తికి పూర్తిగా అడ్డంకి కాకపోవచ్చు; ఒకరకంగా అవసరమైన సాంకేతిక, ఆధునిక పదాలను స్వీకరించడం ద్వారా మన వ్యావహారిక భాష మరింత సౌకర్యవంతంగా విస్తరిస్తుంది. అయితే, ఈ కలయికకు ఎక్కడ హద్దులు గీసుకోవాలో, ఏది పరిమితులో స్పష్టంగా గుర్తించకపోతే మాత్రం అది మన మాతృభాషకే తీరని ముప్పుగా పరిణమిస్తుందనేది ఒక తీవ్రమైన హెచ్చరిక. ప్రాథమిక భావోద్వేగాలకు, నిత్యకృత్యాలకు, అందమైన దేశీయ పదాలకు సైతం ఆంగ్లాన్నే ఆశ్రయించడం వల్ల తెలుగు భాష తన సహజ నుడికారాన్ని కోల్పోయి, కేవలం ఒక 'అనువాద భాష'గా మిగిలిపోయే ప్రమాదం ఉంది. కాబట్టి, ఆంగ్లాన్ని కేవలం ఒక వృత్తిపరమైన, సమాచార మార్పిడి సాధనంగా మాత్రమే పరిమితం చేసుకుంటూ, మన సంస్కృతికి, ఆలోచనలకు, ఆత్మకు ప్రతిరూపమైన తెలుగు భాషా స్వభావాన్ని కాపాడుకోవాల్సిన బాధ్యతను ప్రతి ఒక్కరూ గుర్తించాలి.

• డా.దార్ల వెంకటేశ్వరరావు, 26.8.2026

సాహిత్య లహరి వారి గిడుగు వేంకట రామమూర్తి పంతులు గారి ప్రత్యేక సంచిక 2026 సౌజన్యంతో