'మై ఫాదర్ బాలయ్య' ఓ మాదిగ ఆత్మకథ
ప్రభంజనం దినపత్రిక 15.10.2026 సౌజన్యంతో
డాక్టర్ వై.బి. సత్యనారాయణ ఇంగ్లీష్‌లో రచించిన ఒక అద్భుతమైన ఆత్మకథాత్మక నవల ‘మై ఫాదర్ బాలయ్య’ (My Father Baliah) తెలంగాణలోని కరీంనగర్ జిల్లాకు చెందిన ఒక మాదిగ కుటుంబం నాలుగు తరాల పాటు సాగించిన సామాజిక, ఆర్థిక పోరాటాన్ని ఈ పుస్తకంలో కళ్లకు కట్టినట్లు వర్ణించారు. నిజాం పరిపాలన కాలం నాటి సామాజిక పరిస్థితులు, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉన్న తీవ్రమైన కుల వివక్ష, అంటరానితనం, వెట్టిచాకిరీ వ్యవస్థలను రచయిత ఇందులో ఎంతో వాస్తవికంగా చిత్రించారు. కథానాయకుడైన బాలయ్య (రచయిత తండ్రి) చదువు రానివాడైనప్పటికీ, వివక్షతో కూడిన పాత జీవితాన్ని వదిలేసి రైల్వేలో గ్యాంగ్‌మ్యాన్‌గా చేరడం ద్వారా తన కుటుంబ భవిష్యత్తును మార్చడానికి పునాది వేశారు. ఈ నవల కేవలం ఒక కుటుంబ కథ మాత్రమే కాకుండా, అణచివేతకు గురైన ఒక సమాజం ఆత్మగౌరవం కోసం చేసిన ప్రయాణానికి ప్రతిబింబంగా నిలుస్తుంది. ఈ కథలో చదువుకున్న ప్రాధాన్యత అత్యంత ముఖ్యమైన పాత్రను పోషిస్తుందని తెలియజేస్తుంది. తన పిల్లలు సమాజంలో గౌరవంగా బతకాలంటే కేవలం 'చదువు' ఒక్కటే మార్గమని బాలయ్య బలంగా నమ్మి, ఎన్నో ఆర్థిక ఇబ్బందులను ఎదుర్కొనన్నా, వారిని ఉన్నత చదువులు చదివించారు. ఆయన ఆశయానికి తగ్గట్టే రచయిత సత్యనారాయణ రసాయన శాస్త్రంలో డాక్టరేట్ (Ph.D) సాధించి, ఒక డిగ్రీ కళాశాల ప్రిన్సిపాల్‌గా ఉన్నతమైన పదవిలో రిటైర్ అయ్యారు. సామాజిక అడ్డంకులను అధిగమించి విద్యా ఉపాధి ద్వారా ఒక కుటుంబం ఎలా ఉన్నత స్థానానికి చేరుకోగలదో నిరూపించే ఈ పుస్తకం, ఎందరికో స్పూర్తిదాయకంగా నిలిచింది. మొదట ఆంగ్లంలో వచ్చిన ఈ ఆత్మకథ, తర్వాత తెలుగులో పి. సత్యవతిగారు ‘మా నాయన బాలయ్య’ పేరుతో అనువదించారు. ఎంతో ప్రజాదరణ పొందిన ఈ నవల, సినీ నటుడు రజనీకాంత్ 'కబాలి' సినిమాలో కనిపించేలా దర్శకుడు పా రంజిత్ చిత్రించిన సన్నివేశం ద్వారా దేశవ్యాప్తంగా మరింత గుర్తింపు పొందింది.
కరీంనగర్ జిల్లాలోని వంగపల్లి గ్రామానికి చెందిన ఒక ఎలుకటి కుటుంబం ఈ కథకు కేంద్ర బిందువు. మాదిగ కులానికి చెందిన వీరు ఎదుర్కొన్న అమానుషమైన అంటరానితనం, వివక్ష ఈ పుస్తకంలో కళ్లకు కట్టినట్లు కనిపిస్తుంది. తన ముత్తాత (నరసయ్య తండ్రి) కాలం నాటి ఒక ముఖ్యమైన చారిత్రక ఘట్టాన్ని ఈ నవలలో ఎంతోమందికి ప్రేరణగా నిలుస్తుంది. వృత్తిలోని ఔన్నత్యాన్ని గొప్పతనాన్ని వర్ణించే విధంగా తన నిజజీవితంలో జరిగిన ఒక సంఘటనను ఈ నవలలో పంచుకున్నారు. మాదిగ సామాజిక వర్గానికి చెందిన వారి అద్భుతమైన వృత్తి నైపుణ్యాన్ని, పనితనాన్ని నిజాం నవాబు గుర్తించి మెచ్చుకున్న సందర్భాన్ని వివరించారు.రచయిత ముత్తాత, ఒక లేగదూడ చర్మంతో అత్యంత సున్నితమైన, అందమైన, నాణ్యమైన జోళ్లను (పాదరక్షలను) తయారు చేశారు. ఆ పాదరక్షల అద్భుతమైన పనితనాన్ని, కళా నైపుణ్యాన్ని చూసి అప్పటి నిజాం నవాబు (ఐదవ నిజాం అఫ్జల్-ఉద్-దౌలా) ఎంతగానో ముగ్ధుడయ్యారు. వారి వృత్తి నైపుణ్యానికి అబ్బురపడి, ఆ పనితనాన్ని మనస్ఫూర్తిగా మెచ్చుకున్నారు. ఆ పనితనానికి గుర్తింపుగాను, బహుమతిగాను నిజాం నవాబు ఆ కుటుంబానికి 50 ఎకరాల భూమిని ఇనాంగా (బహుమతిగా) ప్రకటించారు.నిజాం నవాబు అంత పెద్ద మొత్తంలో భూమిని బహుమతిగా ఇచ్చినప్పటికీ, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉన్న తీవ్రమైన కుల వివక్ష, భూస్వామ్య (దొరల) వ్యవస్థ కారణంగా వారు ఆ భూమిని ఎలా కోల్పోవాల్సివచ్చిందో వివరించారు. దళితులకు భూములు ఉన్నా, నిత్యం ఎదురయ్యే కులపరమైన వివక్షలు, అణచివేతల వల్ల వాటినేలా కోల్పోవలసివస్తుందో వర్ణించారు. దానితో రచయిత తాతగారైన నరసయ్యను తమ సొంత ఊరైన వంగపల్లి నుండి వలస వెళ్లేలా చేశాయి.
నవాబు ఇచ్చిన 50 ఎకరాల భూమిలో 48 ఎకరాలను దళిత కుటుంబం నుంచి స్థానిక దొరలు లాగేసుకోవడం, కనీసం బడిలో చదువుకునే హక్కు కూడా లేకుండా చేయడం నాటి దయనీయ పరిస్థితులకు అద్దం పడతాయి. ఈ పుస్తకం ఒక హృదయ విదారకమైన దృశ్యంతో ప్రారంభమవుతుంది. రచయిత తాత నర్సయ్య, కలరాతో చనిపోయిన తన భార్య మృతదేహాన్ని పూడ్చడానికి ఎవరి సహాయం అందక, తన చిన్నారి కొడుకుతో కలిసి స్వయంగా మోసుకువెళ్లడం చదివేవారి మనసును కలచివేస్తుంది. ఈ సంఘటన ద్వారా ఆ రోజుల్లో దళితుల వృత్తి నైపుణ్యానికి పాలకుల నుండి గుర్తింపు లభించినప్పటికీ, స్థానిక భూస్వామ్య వ్యవస్థ వారిని ఎలా అణగదొక్కిందో స్పష్టంగా చూపిస్తుంది.
గ్రామంలోని కుల రాజకీయాలను, అమానుషమైన అంటరానితనాన్ని భరించలేక నర్సయ్య తన రెండెకరాల భూమిని, చేతికొచ్చిన పంటను వదిలేసి కొడుకుతో సహా 70 కిలోమీటర్లు నడిచి జనగామ చేరుకుంటాడు. అక్కడ ఆయనకు రైల్వేలో ఉద్యోగం వస్తుంది. ఆ రోజుల్లో ఆంగ్లేయులు కులవివక్ష చూపకపోవడం వల్ల, శూద్రులతో సమానంగా ఒకే క్వార్టర్స్‌లో నివసించే అవకాశం వారికి దక్కుతుంది. నర్సయ్య కుటుంబానికి మొదటిసారిగా మనుషులుగా గుర్తింపు, ఆత్మవిశ్వాసం లభించింది ఇక్కడే. అంటరానివారిని సమాజంలో భాగం చేయడంలో, వారికి ఒక సమానమైన జీవితాన్ని అందించడంలో భారతీయ రైల్వే వ్యవస్థ పోషించిన పాత్ర ఇందులో ప్రస్ఫుటంగా కనిపిస్తుంది.నర్సయ్య కొడుకు రామస్వామి (బాలయ్య), ఒక ముస్లిం మతగురువు చొరవతో కొద్దిగా చదువుకుంటాడు. అగ్రవర్ణాల వారు బడుల్లోకి రానివ్వని ఆ రోజుల్లో, చదువు మాత్రమే తన పిల్లలను కుల వివక్ష అనే నరకకూపం నుంచి బయటపడేయగలదని బాలయ్య ఎంతో బలంగా విశ్వసిస్తాడు. తనకున్న 13 మంది పిల్లల్లో (ముగ్గురు చనిపోగా) మిగిలిన వారికి కఠినమైన క్రమశిక్షణను అలవరుస్తాడు. ఉదయం 4 గంటలకే నిద్రలేపి మరీ వారిని చదివిస్తాడు. ఆయన పట్టుదల వృధా కాలేదు. వారిలో ముగ్గురు పీహెచ్‌డీలు సాధించి విద్యావేత్తలుగా స్థిరపడ్డారు. రచయిత సత్యనారాయణ గారు ఏకంగా ధర్మవంత్ కళాశాలకు ప్రిన్సిపాల్ స్థాయికి ఎదగడం చదువుకున్న గొప్ప శక్తి అనిరూపించడానికి అదొక సజీవ నిదర్శనం.
చదువుకుని జీవితంలో స్థిరపడుతున్నా, అంటరానితనం అనే చీకటి వారిని వెంటాడుతూనే ఉండేది. సికింద్రాబాద్‌లోని ఒక ప్రిన్సిపాల్, భవిష్యత్తులో ఈ తెలివైన విద్యార్థి కులవివక్షకు గురికాకూడదనే ఉద్దేశ్యంతో 'సత్తి' లేదా 'సత్తయ్య' అనే పేరును 'సత్యనారాయణ'గా మారుస్తాడు. అయినా సరే, అగ్రవర్ణాలకు చెందిన తన స్నేహితుని ఇంటికి వెళ్లి సోఫాలో కూర్చున్నందుకు అక్కడి వంటవాడు సత్యనారాయణను బయటకు గెంటేయడం లాంటి సంఘటనలు వారిని మానసికంగా ఎంతగానో కుంగదీశాయని తెలిపారు. ఒక ఉన్నతమైన విద్యాసంస్థకు అధిపతి అయిన తర్వాత కూడా అతని నైపుణ్యాన్ని శంకించడం వంటివి సమాజంలోని కులాధిపత్వాన్ని నిరూపిస్తాయని వాపోయేవారు.‘మైఫాదర్ బాలయ్య’ ఇంగ్లీష్ మూల ప్రతి 2011 డిసెంబర్ చివరి వారంలో విడుదల అవ్వగా, పి. సత్యవతి గారు తెలుగులోకి అనువదించిన ప్రతిని హైదరాబాద్ బుక్ ట్రస్ట్ వారు వెంటనే 2012 జనవరిలో ప్రచురించారు. ఆ తర్వాత ఈ పుస్తకం రెండు భాషల్లోనూ అనేక ఎడిషన్లుగా (పునఃప్రచురణలు) మార్కెట్లోకి వచ్చింది.
దళిత చైతన్యం, సామాజిక మార్పును విశ్లేషించేందుకు ‘మై ఫాదర్ బాలయ్య’ పుస్తకాన్ని భారతదేశంలోను, విదేశాల్లోనూ పలు ప్రముఖ విశ్వవిద్యాలయాలలో సామాజిక శాస్త్రం, తెలుగు సాహిత్యం, ఆంగ్ల సాహిత్య కోర్సులలో ఒక పాఠ్యపుస్తకంగాను, రిఫరెన్స్ బుక్‌గా చేర్చారు. టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా, ది హిందూ వంటి జాతీయ పత్రికలు ఈ పుస్తకం తెచ్చిన చైతన్యాన్ని, అది అందించిన సందేశాన్ని ప్రశంసిస్తూ ప్రత్యేకంగా కొన్ని సమీక్షలు రాశాయి. హైదరాబాద్ సెంట్రల్ యూనివర్సిటీలో డా.గిన్నారపు ఆదినారాయణ తన ఆత్మకథలపై చేసిన పిహెచ్. డి. సిద్ధాంత గ్రంథంలో ఈ పుస్తకంపై ప్రత్యేక పరిశోధన చేశాడు. ఈ పుస్తకం తెచ్చిన గుర్తింపుతో రచయిత వై.బి. సత్యనారాయణ గారు 'సెంటర్ ఫర్ దళిత స్టడీస్' (Centre for Dalit Studies) ద్వారా మరింత చురుగ్గా సామాజిక సేవా కార్యక్రమాల్లో పాల్గొన్నారు. హైదరాబాద్ సెంట్రల్ యూనివర్సిటీలో దళిత విద్యార్థి సంఘం (DSU) వారు సదాలక్ష్మి గారిపై ఒక కార్యక్రమం ఏర్పాటు చేసి, డా. వై. బి. సత్యనారాయణ గారిచే ప్రత్యేక ఉపన్యాసం ఇప్పించారు. డా.వై.బి. సత్యనారాయణ గారు రచించిన ‘మై ఫాదర్ బాలయ్య’ కేవలం ఒక వ్యక్తిగత ఆత్మకథ కాదు. ఇది ఆయన ముత్తాత, తాత (నర్సయ్య), తండ్రి (బాలయ్య), రచయితతో కలుపుకుని నాలుగు తరాల సుదీర్ఘ సామాజిక పరిణామాన్నీ, వారి జీవన పోరాటాన్నీ కళ్ళకు కట్టినట్లు ఆవిష్కరిస్తుంది. అలెక్స్ హేలీ రచించిన ప్రముఖ ఆఫ్రికన్-అమెరికన్ నవల ‘రూట్స్’ (ఏడు తరాలు) తరహాలో, తెలుగు సమాజంలో అణగారిన వర్గాల ప్రయాణానికి ఇది అద్దం పడుతుంది. అందుకే ఈ పుస్తకం ఒక సాధారణ ఆత్మకథగా మిగిలిపోకుండా... వలస, విద్యల ద్వారా ఒక సమాజం చీకటి నుంచి వెలుగు వైపుకు చేసిన ప్రయాణానికి చారిత్రక సాక్ష్యంగా నిలిచిపోతుంది.
కొన్ని మత గ్రంథాల ముసుగులో సృష్టించిన అంటరానితనం, కింది వర్గాలపై రుద్దిన అమానుష ఆంక్షలు (చెవిలో సీసం పోయడం, మంచి బట్టలు వేసుకోనివ్వకపోవడం, దేవాలయ ప్రవేశ నిరాకరణ వంటివి) సమాజాన్ని ఎంతగా కలుషితం చేశాయో ఈ పుస్తకం తీవ్రంగా నిలదీస్తుంది. ఎంతో శ్రమకోర్చి సాధించుకున్న 'చదువు' మాత్రమే ఈ అసమానతల వ్యవస్థను పారద్రోలి దళితులకు సాధికారతను అందిస్తుందని ఈ రచన చాటిచెబుతుంది. అంటరానివారి జీవితాల్లోకి, వారు పడిన అంతర్గత సంఘర్షణలోకి ఈ పుస్తకం ఒక సరికొత్త దృక్పథాన్ని ప్రసరిస్తుంది. కష్టపడే తత్వమే తప్ప మేధస్సు ఏ ఒక్క వర్గానికో సొంతం కాదని, శతాబ్దాల సామాజిక వివక్షను అక్షరంతోనే జయించవచ్చని 'మై ఫాదర్ బాలయ్య' సజీవంగా నిరూపిస్తుంది.1946 జూన్ 2న జన్మించిన డా. వై.బి. సత్యనారాయణ గారు 14 అక్టోబర్ 2026న భౌతికంగా మనకు దూరమై ఉండొచ్చు. కానీ, అణగారిన వర్గాల ఆత్మగౌరవాన్ని అక్షరబద్ధం చేసిన ఆయన ప్రయాణం అక్కడితో ఆగిపోదు. తరతరాల అజ్ఞానపు చీకట్లను చీల్చుకుంటూ ఆయన వెలిగించిన చైతన్య దీపం, రాబోయే ఎన్నో తరాలకు నిరంతరం దారిచూపుతూనే ఉంటుంది.
(డా.వై.బి.సత్యనారాయణగారికి నివాళి అర్పిస్తూ…)
డా.దార్ల వెంకటేశ్వరరావు, ప్రొఫెసర్, తెలుగు శాఖ, యూనివర్సిటీ ఆఫ్ హైదరాబాద్, హైదరాబాద్. ఫోన్: 9989628049
