నాలో మిగిలిన నేను.(15. అద్దం

 నాలో మిగిలిన నేను

(దీర్ఘ కావ్యం)

15. అద్దం

ఈ మధ్య

అద్దం ముందు

ఎక్కువసేపు

నిలబడుతున్నాను.

గతంలోనూ

అద్దం ఉండేది.

ప్రతిరోజూ

నా ముఖాన్ని

నాకు చూపిస్తూనే ఉండేది.

అప్పుడు

దాని ముందు నిలబడటం

ఒక అవసరం.

జుట్టు సరిచేసుకోవాలి.

ముఖం తుడుచుకోవాలి.

బట్టలు సరిగ్గా ఉన్నాయో చూడాలి.

బయటికి వెళ్లడానికి

నన్ను నేను సిద్ధం చేసుకోవాలి.

అద్దం

నా రూపాన్ని చూపించేది.

నేను

ఆ రూపాన్ని సరిచేసుకుని

నా పనుల్లోకి వెళ్లిపోయేవాడిని.

ఇప్పుడు

అద్దం ముందు నిలబడినప్పుడు

బయటికి వెళ్లడానికి

నన్ను నేను సిద్ధం చేసుకోవడం కంటే

లోపలికి వెళ్లడానికి

ఏదో సిద్ధం చేసుకుంటున్నట్టుంది.

అద్దంలో

నా ముఖం కనిపిస్తోంది.

ఆ ముఖం వెనుక

ఎన్నో సంవత్సరాల ప్రయాణం ఉంది.

నాకు గుర్తున్న బాల్యం ఉంది.

గుర్తుండని బాల్యం కూడా ఉంది.

నెరవేరిన కలలు ఉన్నాయి.

ఇంకా నెరవేరని కోరికలు ఉన్నాయి.

చెప్పుకున్న మాటలు ఉన్నాయి.

చెప్పకుండా మిగిలిపోయిన మాటలు ఉన్నాయి.

అద్దం

వాటన్నింటినీ చూపించడం లేదు.

అయినా

వాటిని గుర్తుచేసే

ఒక చిన్న కాంతి

నా కళ్లలో కనిపిస్తోంది.

నేను

నా ముఖాన్ని చూస్తున్నాను.

నా ముఖం

నన్ను చూస్తున్నట్టుంది.

మధ్యలో

ఒక పారదర్శకమైన

నిశ్శబ్దం.

ఆ నిశ్శబ్దానికి

ఏ భాషా లేదు.

ఏ ప్రశ్నా లేదు.

అయినా

దాని ముందు నిలబడినప్పుడల్లా

నా లోపల

ఏదో ఒక ప్రశ్న

నెమ్మదిగా తలెత్తుతోంది.

నేను చూస్తున్న ఈ ముఖమేనా

నేను?

లేక

ఈ ముఖంతో

జీవితమంతా ప్రయాణించిన

మరొక మనిషి

నాలో ఎక్కడో ఉన్నాడా?

చిన్నప్పుడు

అద్దంలో

నా ముఖమే కనిపించేది.

అప్పుడు

నా ముఖానికి

కాలం ఇంకా

పెద్దగా ఏమీ రాయలేదు.

కళ్లలో

ఆశ్చర్యం ఉండేది.

చూపులో

తెలుసుకోవాలనే కుతూహలం ఉండేది.

ప్రపంచం

ఎలా ఉందో తెలుసుకోవాలనే

ఆతురత ఉండేది.

నా ముందు ఉన్నదంతా

కొత్తగా కనిపించేది.

ఒక పక్షి ఎగిరితే

దాని వెనుక చూపు వెళ్లేది.

ఒక మబ్బు కదిలితే

దాని ప్రయాణాన్ని

కళ్లతో అనుసరించేవాడిని.

ఒక కొత్త మనిషి కనిపిస్తే

అతని గురించి

తెలుసుకోవాలనిపించేది.

అప్పుడు

నన్ను నేను చూసుకోవడం కంటే

ప్రపంచాన్ని చూడటంలోనే

ఎక్కువ ఆనందం ఉండేది.

అద్దం ముందు నిలబడినా

నా ముఖం మీద

ఎంత వెలుగు ఉందో

ఎంత చీకటి ఉందో

లెక్కపెట్టే అలవాటు ఉండేది కాదు.

నా ముఖం

నా జీవితంలో

ఒక చిన్న భాగం మాత్రమే.

మిగిలిన ప్రపంచమంతా

నన్ను పిలుస్తున్నట్టుండేది.

కాలం గడిచింది.

యవ్వనం వచ్చింది.

అద్దం ముందు

నిలబడే సమయం మారింది.

నా రూపం గురించి

ఆలోచనలు మొదలయ్యాయి.

నా ముఖం

ఇతరులకు ఎలా కనిపిస్తుందో

తెలుసుకోవాలనిపించింది.

నా చూపులో

ఎంత ధైర్యం కనిపిస్తుందో,

నా మాటల్లో

ఎంత నమ్మకం వినిపిస్తుందో,

నా నడకలో

ఎంత ఆత్మవిశ్వాసం ఉందో

గమనించాలనిపించింది.

ప్రపంచం ముందు

నన్ను నేను ఎలా పరిచయం చేసుకోవాలి?

నా మాటకు

ఎంత విలువ రావాలి?

నా ఉనికిని

ఎలా గుర్తించాలి?

ఈ ప్రశ్నలన్నీ

నాలో చోటు చేసుకున్న కాలం అది.

అద్దం

నా రూపాన్ని చూపించింది.

నేను

ఆ రూపానికి

నా ఆశలను జోడించుకున్నాను.

నా ముఖం మీద

భవిష్యత్తును వెతికాను.

నా కళ్లలో

విజయాలను ఊహించుకున్నాను.

నా నడకలో

నేను చేరాలనుకున్న గమ్యాలను

చూసుకోవాలనుకున్నాను.

అప్పుడు

అద్దం ముందు నిలబడిన నేను

రేపటి మనిషిని

నా ముఖంలో వెతుకుతున్నాను.

ఇప్పుడు

అదే అద్దం ముందు నిలబడినప్పుడు

నిన్నటి మనిషి

నా ముఖంలో కనిపిస్తున్నాడు.

కాలం

ఒకే ముఖానికి

ఎన్ని అర్థాలను ఇస్తుందో!

నుదుటి మీద

ఒక గీత కనిపించింది.

దాని పక్కన

మరికొన్ని గీతలు.

కళ్ల చుట్టూ

చిన్న మడతలు.

పెదవుల దగ్గర

కాలం తన చేతివేళ్లతో

గీసినట్టున్న

కొన్ని గుర్తులు.

వాటిని

ఎప్పుడు గమనించానో

గుర్తులేదు.

అవి

ఒకరోజు అకస్మాత్తుగా

నా ముఖం మీదకు వచ్చాయా?

లేక

ప్రతిరోజూ కొద్దికొద్దిగా

నాలో చేరిన కాలం

ఒకరోజు

తన ఉనికిని చూపించిందా?

ఒక ఉదయం

ముఖం కడుక్కుంటూ

నీటిని తుడుచుకున్నట్టుగా

కాలాన్ని కూడా

నా ముఖం మీద నుంచి

తుడిచేయగలనా?

ఆలోచన

నాలోనే ఆగిపోయింది.

అద్దం

ఏమీ చెప్పలేదు.

అది

నా ముఖాన్ని

యథాతథంగా చూపించింది.

ఆ గీతల్లో

నాకు వయసు కనిపించింది.

వయసు వెనుక

అనుభవాలు గుర్తుకొచ్చాయి.

కొన్ని గీతలు

ఎన్నోసార్లు నవ్విన ముఖానికి

గుర్తులై ఉండవచ్చు.

కొన్ని

దీర్ఘమైన ఆలోచనల

నిశ్శబ్ద ఆనవాళ్లై ఉండవచ్చు.

కొన్ని

ఎండలో తిరిగిన రోజులకు,

నిద్రలేని రాత్రులకు,

బాధ్యతలతో నిండిన ఉదయాలకు

సాక్ష్యాలై ఉండవచ్చు.

ముఖం మీద కనిపించే

ప్రతి గీతకూ

ఒక కథ ఉంటుందని

చెప్పలేం.

అయితే

మనిషి ముఖం

అతని జీవితంతో సంబంధం లేని

ఒక ఖాళీ చిత్రపటం కూడా కాదు.

అతను గడిపిన కాలం,

అతను ఎదుర్కొన్న పరిస్థితులు,

అతను అలవాటు చేసుకున్న భావాలు,

అతను పలికిన మాటలు,

అతను మౌనంగా దాచుకున్న అనుభవాలు—

ఇవన్నీ

ఎక్కడో ఒకచోట

అతని జీవన విధానంలో

తమ గుర్తులను వదిలి ఉంటాయి.

ఆ గుర్తులు

ఎప్పుడూ ముఖం మీదే కనిపించవు.

కొన్నిసార్లు

అవి అతని చూపులో కనిపిస్తాయి.

కొన్నిసార్లు

అతను ఇతరులతో మాట్లాడే తీరులో.

మరికొన్నిసార్లు

ఎవరి బాధనైనా

ఓపికగా వినగలిగే

అతని సామర్థ్యంలో.

అద్దం

చర్మం మీద కనిపించే

గీతలను చూపిస్తుంది.

జీవితం

మనిషి లోపల ఏర్పడిన

మార్పులను చూపిస్తుంది.

ఈ రెండింటి మధ్య

ఎంత తేడా ఉంది!

ఒకరోజు

నా కళ్లలోకి

చాలాసేపు చూశాను.

ముఖాన్ని చూడటం వేరు.

కళ్లలోకి చూడటం వేరు.

ముఖం

నాకు తెలిసిన రూపాన్ని చూపిస్తుంది.

కళ్లు

నేను మరచిపోయాననుకున్న

కొన్ని అనుభవాలను

తిరిగి గుర్తుచేస్తాయి.

అక్కడ

ఒక బాలుడు కనిపించాడు.

తన చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచాన్ని

ఆసక్తిగా చూస్తున్న బాలుడు.

తనకు ఎదురైన ప్రతి అనుభవానికీ

అర్థం వెతుకుతున్న బాలుడు.

తన ముందున్న దారి

ఎంత దూరం తీసుకెళ్తుందో తెలియకపోయినా

అడుగులు వేయాలనుకున్న బాలుడు.

అతని పక్కనే

ఒక యువకుడు కనిపించాడు.

తన సామర్థ్యాన్ని

నిరూపించుకోవాలనుకున్న యువకుడు.

తనకు అందిన అవకాశాలను

వదులుకోకూడదని భావించిన యువకుడు.

తన భవిష్యత్తు కోసం

తన వర్తమానాన్ని

శ్రమతో నింపుకున్న యువకుడు.

మరొకచోట

బాధ్యతలను మోస్తున్న మనిషి కనిపించాడు.

తన సమయాన్ని

వివిధ పనుల మధ్య పంచుకుంటున్న మనిషి.

ఇతరుల అవసరాలను

తన రోజువారీ జీవితంలో

ఒక భాగంగా స్వీకరించిన మనిషి.

తన కోసం ఉంచుకున్న సమయాన్ని

మరికొన్ని అవసరాలకు

అప్పగించిన మనిషి.

మరొక రూపంలో

గురువు కనిపించాడు.

తనకు తెలిసినదాన్ని

మరో మనిషికి అందించాలనుకున్న గురువు.

తన మాటల్లో

విద్యార్థుల భవిష్యత్తుకు

కొంత వెలుగు ఉండాలని కోరుకున్న గురువు.

ప్రశ్నలను ఎదుర్కొంటూ,

సమాధానాలను అన్వేషిస్తూ,

తనకు తెలిసినదానిని

మళ్లీ పరిశీలించుకుంటూ

కొనసాగిన గురువు.

అక్కడే

ఒక స్నేహితుడు కనిపించాడు.

ఎవరో ఒకరితో

నవ్వుకున్న సందర్భాలు.

ఎవరో ఒకరి మాట విని

మనసు తేలిక చేసుకున్న సమయాలు.

కొన్ని సంబంధాల్లో

చేరువగా నిలిచిన క్షణాలు.

మరికొన్ని సందర్భాల్లో

దూరాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి

సమయం తీసుకున్న రోజులు.

ఆ కళ్లలో

ఇంకా ఎన్నో రూపాలు ఉన్నాయి.

ఒకరి కొడుకుగా

జీవితాన్ని ప్రారంభించిన మనిషి.

ఒకరి భర్తగా

కొత్త బాధ్యతలను స్వీకరించిన మనిషి.

ఒకరి తండ్రిగా

మరో జీవితపు ఎదుగుదలను

ఆశ్చర్యంగా చూస్తున్న మనిషి.

ఒక కవిగా

తన అనుభవాలకు

పదాలను వెతుక్కున్న మనిషి.

ఒక పరిశోధకుడిగా

ప్రశ్నల వెనుక

మరో ప్రశ్నను గుర్తించిన మనిషి.

ఈ రూపాలన్నీ

ఒకే ముఖంలో

నిశ్శబ్దంగా నిలబడి ఉన్నాయి.

అద్దం

వాటిలో ఒకదాన్ని

ముందుకు పిలవలేదు.

మరొకదాన్ని

వెనక్కి పంపలేదు.

అవి

నా జీవితంలో

వేర్వేరు కాలాల్లో పుట్టిన

వేర్వేరు బాధ్యతలు.

వేర్వేరు అనుభవాలు.

వేర్వేరు గుర్తింపులు.

అయితే

వాటన్నింటినీ కలిపే

ఏదో ఒక జీవన ప్రవాహం

నాలో కొనసాగుతూనే ఉంది.

అదే

నా ముఖం వెనుక

నన్ను నేను వెతికే

ఈ ప్రయత్నానికి కారణమేమో.

నేను

నా కళ్లలోకి చూస్తూనే ఉన్నాను.

ఆ కళ్లలో

నాకు నచ్చిన రూపాలే

కనిపించాలని కోరుకున్నానా?

నేను గర్వపడే సందర్భాలే

గుర్తుకొస్తే బాగుంటుందని

ఎప్పుడైనా అనుకున్నానా?

నా విజయాలను

మళ్లీ మళ్లీ చూసుకుంటూ

నన్ను నేను మెచ్చుకోవాలని

ప్రయత్నించానా?

బహుశా

మనిషి తన గురించి ఆలోచించినప్పుడు

తనకు నచ్చిన చిత్రాన్ని

తనలో నిర్మించుకోవాలనుకుంటాడు.

తన నిర్ణయాలకు

కారణాలు వెతుకుతాడు.

తన తప్పులకు

వివరణలు సిద్ధం చేసుకుంటాడు.

తన విజయాలకు

తన శ్రమను గుర్తుచేసుకుంటాడు.

తనకు ఎదురైన అన్యాయాలను

మళ్లీ మళ్లీ తలచుకుంటాడు.

ఈ అనుభవాలన్నీ

తన జీవితంలో భాగమే.

అయితే

తన గురించి తాను నిర్మించుకున్న కథ

తన జీవితానికి సంబంధించిన పూర్తి కథేనా?

మనిషి

తనను తాను చూసుకునేటప్పుడు

తనకు అనుకూలమైన వెలుగును ఎంచుకుంటున్నాడా?

తనలోని బలాన్ని

సులభంగా గుర్తిస్తూ,

తనలోని బలహీనతను

గుర్తించడానికి

ఎక్కువ సమయం తీసుకుంటున్నాడా?

తనను బాధపెట్టినవారి

మాటలను గుర్తుంచుకుంటూ,

తాను మరొకరిని బాధపెట్టినప్పుడు

వారి అనుభవాన్ని

అర్థం చేసుకోవడానికి

తగినంత సమయం ఇస్తున్నాడా?

ఈ ప్రశ్నలు

అద్దం ముందు నిలబడిన నన్ను

కొద్దిసేపు మౌనంగా ఉంచాయి.

నన్ను నేను అర్థం చేసుకోవడం అంటే

నా గురించి నాకు నచ్చిన విషయాలను

మళ్లీ గుర్తుచేసుకోవడం మాత్రమే కాదు.

నాకు నచ్చని 

నా రూపాలను కూడా

నిజాయితీగా చూడటం.

నా మాట వల్ల

మరొకరికి కలిగిన బాధనుగుర్తించగలగడం.

నా నిర్ణయంలో

ఎవరి అనుభవం విస్మరించబడిందో

పరిశీలించగలగడం.

నా నమ్మకం

ఎక్కడ నాకు బలాన్నిచ్చిందో,

ఎక్కడ ఇతరుల మాట వినకుండా చేసిందో

గమనించగలగడం.

ఇలాంటి పరిశీలనలో

మనిషి తనను తాను

తక్కువ చేసుకోవాల్సిన అవసరం లేదు.

తనను తాను

అతిగా గొప్పగా భావించాల్సిన అవసరమూ లేదు.

తనలోని మంచిని గుర్తించడం,

తనలోని పరిమితులను అంగీకరించడం,

మార్పు అవసరమైన చోట మార్పుకు సిద్ధపడటం

ఇదే

ఆత్మపరిశీలనకు

ఒక నిజమైన అర్థం కావచ్చు.

అద్దం

నా ముఖాన్ని చూపిస్తుంది.

నా లోపల ఉన్న అద్దం

నా ప్రవర్తనను చూపించాలి.

బయటి అద్దంలో

కనిపించిన రూపాన్ని నేను మార్చుకోగలను.

లోపలి అద్దంలో

కనిపించిన స్వభావాన్ని మార్చుకోవడానికి

నా ఆలోచనతో పాటు

నా ఆచరణ కూడా మారాలి.

అద్దం ముందు

నేను ఎన్నో పేర్లతో నిలబడ్డాను.

కొన్ని పేర్లు

నాకు జన్మతో వచ్చాయి.

కొన్ని

నా సంబంధాల ద్వారా వచ్చాయి.

కొన్ని

నా చదువు వల్ల వచ్చాయి.

కొన్ని

నా పనుల వల్ల వచ్చాయి.

మరికొన్ని

నా రచనలతో ముడిపడ్డాయి.

ప్రతి పేరు

నాకు ఒక గుర్తింపునిచ్చింది.

ప్రతి గుర్తింపు

నా జీవితంలో

ఒక బాధ్యతను కూడా తెచ్చింది.

కొడుకుగా

నా మూలాలను గుర్తుచేసుకున్నాను.

భర్తగా

ఒకరి జీవితంతో

నా జీవితాన్ని పంచుకున్నాను.

తండ్రిగా

మరో మనిషి ఎదుగుదలలో

నా వంతు పాత్రను అనుభవించాను.

గురువుగా

విద్యార్థుల ప్రశ్నల ముందు

నా జ్ఞానాన్ని మళ్లీ పరిశీలించుకున్నాను.

రచయితగా

నా అనుభవాలకు

పదాల రూపం ఇవ్వాలని ప్రయత్నించాను.

పరిశోధకుడిగా

నాకు తెలిసిన విషయాల వెనుక

తెలుసుకోవాల్సిన విషయాలను గుర్తించాను.

ఈ పేర్లన్నీ

నా జీవితంలో భాగాలే.

అయితే

ఒక పేరు పలికినప్పుడు

నా జీవితమంతా

ఆ ఒక్క పేరులోనే ఇమిడిపోతుందా?

ఒక పదవి

నా వ్యక్తిత్వాన్ని

పూర్తిగా నిర్వచించగలదా?

ఒక విజయం

నా జీవితానికి

తుది అర్థాన్ని ఇవ్వగలదా?

ఒక అపజయం

నా సామర్థ్యాన్ని

శాశ్వతంగా నిర్ణయించగలదా?

మనిషి

తన గుర్తింపులను గౌరవించాలి.

అదే సమయంలో

వాటి వెనుక ఉన్న

జీవితాన్ని కూడా గుర్తించాలి.

పదవి

ఒక బాధ్యతను సూచిస్తుంది.

వ్యక్తిత్వం

ఆ బాధ్యతను

ఎలా నిర్వహించామో చూపిస్తుంది.

పేరు

మనల్ని ఇతరులకు పరిచయం చేస్తుంది.

మన ప్రవర్తన

ఆ పరిచయానికి ఓ అర్థాన్ని ఇస్తుంది.

గుర్తింపు

మనిషికి ఒక స్థానం కల్పిస్తుంది.

మానవత్వం

ఆ స్థానంలో అతను

ఎలా జీవిస్తున్నాడో తెలియజేస్తుంది.

అద్దంలో

నా ముఖం కనిపిస్తోంది.

ఆ ముఖం మీద

నా పేర్లన్నీ కనిపించడం లేదు.

అయినా

ఆ పేర్ల వెనుక ఉన్న నా జీవితం

ఆ ముఖంతో విడదీయలేని సంబంధం కలిగి ఉంది.

నేను

నా పేర్లన్నింటినీ తీసివేస్తే

ఏమీ మిగలదని అనుకోవడం లేదు.

వాటన్నింటినీ పక్కన పెట్టి

కొద్దిసేపు నన్ను నేను పరిశీలిస్తే

ఆ పేర్లకు ముందు నుంచీ

నా లోపల కొనసాగుతున్న

ఒక జీవన అనుభవమే కనిపిస్తుందేమో.

ఆ అనుభవం

నా బాల్యం నుంచి మొదలైంది.

కాలంతో పాటు మారింది.

మనుషులతో కలిసి పెరిగింది.

ప్రశ్నలతో లోతుగా మారింది.

తప్పుల నుంచి నేర్చుకుంది.

కొత్త అనుభవాల ద్వారా

మళ్లీ తనను తాను పునర్నిర్మించుకుంటోంది.

అద్దం ముందు నిలబడిన నేను

ఈ ప్రయాణాన్ని

ఒక్కసారిగా చూడలేకపోతున్నాను.

అయినా

దాని ఆనవాళ్లను

నా చూపులో గుర్తించగలుగుతున్నాను.

ఒకసారి

అద్దం మీద చిన్న మరక కనిపించింది.

నా ముఖం

ఆ మరక వెనుక కొద్దిగా అస్పష్టంగా కనిపించింది.

చేయితో తుడిచాను.

మరక తొలగిపోయింది.

ప్రతిబింబం మళ్లీ స్పష్టమైంది

అంత చిన్న మరక

చూపును ఎంతగా మార్చిందో!

అద్దం మీద ఉన్న మరక నా ముఖం మీద లేదు.

అయినా

నా ముఖాన్ని చూసే విధానాన్ని అది మార్చింది.

ఆ చిన్న సంఘటన

నాకు మరో విషయాన్ని గుర్తుచేసింది.

మనిషి

తనను తాను చూసుకునే చూపు కూడా

కొన్ని అనుభవాల వల్ల మసకబారవచ్చు.

ఎవరో అన్న మాట

మనలో చాలా కాలం నిలిచిపోవచ్చు.

ఒక అపజయం

మన సామర్థ్యం మీద

అనవసరమైన సందేహాన్ని పెంచవచ్చు.

ఒక విజయం

మన పరిమితులను

మరిచిపోయేలా చేయవచ్చు.

ఒకరి ప్రశంస

మనలో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని పెంచవచ్చు.

మరొకరి నిర్లక్ష్యం

మన ఉనికిని మనమే సందేహించేలా చేయవచ్చు.

ఈ అనుభవాలు

మనల్ని ప్రభావితం చేస్తాయి.

కానీ

మన గురించి మనం ఏర్పరచుకునే

ప్రతి అభిప్రాయాన్ని

పరిశీలించకుండా స్వీకరించాలా?

ఎవరో మనల్ని

తక్కువగా అంచనా వేశారని

మన సామర్థ్యాన్ని కూడా తక్కువగా భావించాలా?

ఎవరో మనల్ని

గొప్పగా ప్రశంసించారని

మనలోని లోపాలను చూడకుండా ఉండాలా?

బయటి చూపులు

మనకు కొన్ని విషయాలను గుర్తుచేయగలవు.

అవి మన గురించి

అన్నింటినీ నిర్ణయించలేవు.

మనిషి

ఇతరుల అనుభవాల నుంచి నేర్చుకోవాలి.

వారి విమర్శల్లో

ఉపయోగకరమైన విషయాలను గుర్తించాలి.

వారి ప్రశంసల్లో

తనకు లభించిన ప్రోత్సాహాన్ని గౌరవించాలి.

అదే సమయంలో

తన జీవితాన్ని తానే పరిశీలించుకోవాలి.

తన ఆలోచనలకు

తానే బాధ్యత వహించాలి.

తన తప్పులనుతానే సరిదిద్దుకోవాలి.

తన సామర్థ్యాన్ని

ఆచరణలో పరీక్షించుకోవాలి.

అద్దం మీద మరకను

తుడిచినంత సులభంగా 

మనసులోని ప్రతి సందేహాన్ని తొలగించలేం.

కొన్నింటికి

సమయం అవసరం.

కొన్నింటికి

కొత్త అనుభవాలు అవసరం.

కొన్నింటికి

మనల్ని అర్థం చేసుకునే

ఒక మనిషి మాట అవసరం.

మరికొన్నింటికి

మనతో మనం

నిజాయితీగా మాట్లాడుకునే ఒక నిశ్శబ్దం అవసరం.

అద్దాన్ని

నెమ్మదిగా తాకాను.

అవతల

నా వేళ్లు కనిపించాయి.

ఇవతల

నా వేళ్లు ఉన్నాయి.

రెండు చేతులు

ఒకే ఆకారంలో

ఎదురెదురుగా నిలిచాయి.

నా వేళ్లు

అద్దం మీద ఉన్న వేళ్లను తాకలేవు.

అవి

నా ప్రతిబింబం మాత్రమే.

అయినాఆ ప్రతిబింబం

నా ఉనికిని గుర్తించడానికినాకు సహాయపడుతోంది.

నా ముఖాన్ని నేరుగా చూడలేను.

నా కళ్లను అద్దం లేకుండా

అదే సమయంలో అదే కోణంలో చూడలేను.

నా ముఖాన్ని చూడటానికి

ఒక ప్రతిబింబం అవసరం.

నా అంతరంగాన్ని చూడటానికి

ఏది అవసరం?

నా ఆలోచనలనునేను గమనించాలి.

నా మాటలనునేను పరిశీలించాలి.

నా ప్రవర్తన వల్ల

ఇతరులకు కలిగే ప్రభావాన్నిఅర్థం చేసుకోవాలి.

నా నిర్ణయాల వెనుక

ఏ కోరికలు పనిచేస్తున్నాయోగుర్తించాలి.

నా నమ్మకాల వెనుక

ఏ అనుభవాలు ఉన్నాయోవిచారించాలి.

మనిషి తన అంతరంగాన్ని

ఒకే చూపులోపూర్తిగా చూడలేడు.

తన గురించి తాను తెలుసుకోవడం

ఒక నిరంతర ప్రయాణం

నిన్న తన గురించి

తాను ఏమని అనుకున్నాడో

ఈరోజు మళ్లీ పరిశీలించుకోవచ్చు.

ఈరోజు తనకు స్పష్టంగా కనిపించిన విషయం

రేపటి అనుభవంలోమరో అర్థాన్ని పొందవచ్చు

తన గురించి తనకు తెలిసినది

పెరుగుతున్న కొద్దీ

తెలుసుకోవాల్సిన విషయాలు కూడా పెరుగుతాయి.

ఇది

మనిషి బలహీనతకు గుర్తు కాదు

జీవితం మారుతున్న కొద్దీ

మనిషి తనను తాను

మళ్లీ అర్థం చేసుకోవాల్సిన 

సహజమైన అవసరం కావొచ్చు 

అద్దం

నా ముఖానికి ఒక ప్రతిబింబాన్ని ఇస్తుంది.

జీవితంనా వ్యక్తిత్వానికి

ఎన్నో ప్రతిబింబాలను ఇస్తుంది.

ఒకరి దగ్గర

నేను ఓర్పుగా కనిపించవచ్చు.

మరొకరి దగ్గర

తొందరపడే మనిషిగా కనిపించవచ్చు.

ఒక సందర్భంలో

ధైర్యంగా నిర్ణయం తీసుకోవచ్చు.

మరొక సందర్భంలో

సందేహంతో ఆగిపోవచ్చు.

ఒకరి బాధను

సులభంగా అర్థం చేసుకోవచ్చు.

మరొకరి అనుభవాన్ని

అర్థం చేసుకోవడానికి

ఎక్కువ సమయం తీసుకోవచ్చు.

ఈ భిన్నమైన రూపాలన్నీ నా జీవితంలో భాగాలే!

వాటిని అన్నింటిని గుర్తించడం ద్వారా

నన్ను నేను మరింత స్పష్టంగా తెలుసుకోవచ్చు.

అద్దం ముందు నిలబడి

నేను నా ముఖాన్ని చూశాను.

నా లోపల ఉన్న ఈ అనేక రూపాలను

ఒక్కొక్కటిగా గుర్తించడానికి మళ్ళీ ప్రయత్నించాను.

సాయంత్రం

అద్దం మీద వెలుగు మారింది.

ఉదయం స్పష్టంగా కనిపించిన

నా ముఖం

ఇప్పుడు కొద్దిగా భిన్నంగా కనిపించింది.

గదిలోని వెలుగు మారింది.

నా వెనుక ఉన్న గోడ రంగుమరోలా కనిపించింది.

కళ్లలోని మెరుపు

కొద్దిగా తగ్గినట్టనిపించింది.

అద్దం

అదే అద్దం

నా ముఖం

అదే ముఖం

మారినది

చూస్తున్న వెలుగు

ఆ వెలుగులో

నా ముఖాన్ని అర్థం చేసుకుంటున్న నా చూపు

ఒక మనిషిని

అతని జీవితంలోని

ఒకే సందర్భం ఆధారంగా

పూర్తిగా అర్థం చేసుకోగలమా?

అతని కోపాన్ని చూసి

అతని స్వభావమంతా నిర్ణయించగలమా?

అతని మౌనాన్ని చూసి

అతని మనసులోని విషయాలన్నీ

తెలుసుకోగలమా?

అతని విజయాన్ని చూసి

అతని ప్రయాణంలోని కష్టాలన్నీ 

అంచనా వేయగలమా?

అతని తప్పును చూసి

అతనిలోని మార్పు అవకాశాలను

గుర్తించకుండా ఉండగలమా?

మనుషులను అర్థం చేసుకోవడానికి

వారి ఒక్క రూపం సరిపోదు.

వారి పరిస్థితులు,

వారి అనుభవాలు,

వారి నిర్ణయాలు,

వారు నేర్చుకున్న పాఠాలు,

వారు ఇంకా నేర్చుకోవాల్సిన విషయాలు—

ఇవన్నీ కలిపి

వారి జీవితాన్ని అర్థం చేసుకోవాలి.

అదే విధంగా

మనల్ని మనం కూడా

ఒకే సందర్భంలో నిర్ణయించుకోకూడదు.

మనలోని తప్పును గుర్తిస్తే

దాన్ని సరిదిద్దుకునే అవకాశం ఉంది.

మనలోని ప్రతిభను గుర్తిస్తే

దాన్ని అభివృద్ధి చేసుకునే అవకాశం ఉంది

మనలోని పరిమితిని గుర్తిస్తే

దాన్ని అధిగమించడానికి

కొత్త మార్గాలను వెతకవచ్చు

మనకు తెలియని విషయాలను గుర్తిస్తే

నేర్చుకోవడానికి

మరింత సిద్ధంగా ఉండవచ్చు

ఆత్మపరిశీలన

మనిషిని ఒక తీర్పు దగ్గర 

శాశ్వతంగా నిలిపివేయదు

తనను తాను

మరింత మెరుగ్గా నిర్మించుకునే

అవకాశాన్ని అందిస్తుంది

అద్దం ముందు

నా ముఖం మీద పడిన వెలుగు

మారుతూనే ఉంది

ఆ వెలుగుతో పాటు

నా ఆలోచన కూడామరో దిశలోకి వెళ్లింది

నేను

నా గతాన్ని మాత్రమే చూసే మనిషినా?

లేక

నా గతాన్ని అర్థం చేసుకుని

వర్తమానాన్ని మార్చుకోగల మనిషినా?

ఈ ప్రశ్న

నా ముందు చాలాసేపు నిలబడింది 

అద్దం ముందు

నిలబడినప్పుడు

నా వెనుక ఉన్న గది కూడా

ప్రతిబింబంలో కనిపిస్తోంది

నేను

నా ముఖాన్ని చూడాలనుకుంటున్నాను

అయితే

నా వెనుక ఉన్న ప్రపంచం కూడా

అద్దంలోకి వస్తోంది

నా ముఖం

ఒంటరిగా కనిపించడం లేదు

దాని వెనుక గోడ ఉంది

గదిలోని వస్తువులు ఉన్నాయి

కిటికీ నుంచి వస్తున్న వెలుగు ఉంది

నా వెనుక నిలిచిన

ఈ పరిసరాలన్నీ

నా ప్రతిబింబంలో భాగమయ్యాయి

అప్పుడు ఒక ఆలోచన వచ్చింది

మనిషి తనను తాను

ప్రపంచం నుంచి విడదీసి

పూర్తిగా అర్థం చేసుకోగలడా?

నా బాల్యాన్ని

నేను ఒక్కడినే నిర్మించలేదు

నాకు ఎదురైన మనుషులు,

నేను పెరిగిన పరిసరాలు,

నాకు లభించిన అవకాశాలు,

నేను ఎదుర్కొన్న పరిమితులు,

నేను చదివిన పుస్తకాలు,

నేను విన్న మాటలు

ఇవన్నీ

నా ఆలోచనల రూపకల్పనలో

ఏదో ఒక పాత్ర పోషించాయి

నా విజయాల్లో నా శ్రమ ఉంది

ఆ శ్రమకు దారి చూపిన

కొన్ని అవకాశాలు కూడా ఉన్నాయి

నా అనుభవాల్లో

నా నిర్ణయాలు ఉన్నాయి

ఆ నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేసిన

పరిస్థితులు కూడా ఉన్నాయి

నా వ్యక్తిత్వంలో

నా స్వభావం ఉంది

దాన్ని ప్రశ్నించిన

సంబంధాలు కూడా ఉన్నాయి

మనిషి

తన ఎదుగుదలకు

తానే బాధ్యత వహించాలి

అదే సమయంలో

తన జీవితాన్ని ప్రభావితం చేసిన

సామాజిక పరిస్థితులను కూడా

అర్థం చేసుకోవాలి

తనకు లభించిన అవకాశాలను గుర్తించాలి

ఇతరులకు అవకాశాలు లభించకుండా

అడ్డుకునే పరిస్థితులనుప్రశ్నించాలి

తన అనుభవాన్ని

ప్రపంచమంతటికీ

ఒకే కొలమానంగా పెట్టకుండా

ఇతరుల జీవితాలను కూడావినాలి

అద్దంలో

నా ముఖం వెనుక ఓగది కనిపిస్తోంది

నా జీవితంలో

నా వెనుక  ఓ సమాజం కనిపిస్తోంది

నా ప్రయాణం

నా వ్యక్తిగత కథ మాత్రమే కాదు

నేను పుట్టిన కాలం,

నేను పెరిగిన పరిసరాలు,

నేను పొందిన విద్య,

నేను కలుసుకున్న మనుషులు,

నేను ఎదుర్కొన్న సామాజిక వాస్తవాలు

వాటితో ముడిపడిన ఒక జీవన ప్రయాణం!

ఈ సంబంధాన్ని గుర్తించినప్పుడు

నా విజయాన్ని

మరింత బాధ్యతతో చూడగలుగుతాను

నా పరిమితులను

మరింత నిజాయితీగా అర్థం చేసుకోగలుగుతాను

ఇతరుల ప్రయాణాలను

మరింత గౌరవంతో చూడగలుగుతాను

అప్పుడు

అద్దం ముందు నిలబడిన నేను

నా ముఖాన్ని మాత్రమే చూడటం లేదు

ఆ ముఖాన్ని నిర్మించిన

జీవితాన్నంతా

కొంతవరకు అర్థం చేసుకోవడానికిప్రయత్నిస్తున్నాను

అద్దంలో

నా కళ్లను మరోసారి చూశాను

అక్కడ

ఒకప్పుడు కలలు కన్న బాలుడు ఉన్నాడు

ఆ కలలను సాధించడానికి

శ్రమించిన యువకుడు ఉన్నాడు

అనుభవాల నుంచి నేర్చుకున్న

ఒక మనిషి ఉన్నాడు

తనకు తెలిసిన విషయాలను

మరో తరానికి అందించాలనుకున్న

ఒక గురువు ఉన్నాడు

తన అనుభవాలను

పదాల్లో నిలపాలనుకున్న

ఒక రచయిత ఉన్నాడు

తనను తాను

ఇంకా అర్థం చేసుకోవాలని కోరుకుంటున్న

ఒక అన్వేషకుడు ఉన్నాడు

వారందరూ

ఒకే జీవితానికి చెందినవారు

వారిలో ఎవరినీ పూర్తిగా వదిలేయలేను

బాల్యాన్ని వదిలేస్తే

నా ప్రయాణపు మొదటి అడుగులు

మరుగున పడతాయి

యవ్వనాన్ని మరిచిపోతే

నా కలల తీవ్రత అర్థం కాకపోవచ్చు

గతంలో చేసిన తప్పులను

గుర్తించకపోతే

నా ఎదుగుదలలోని పాఠాలు నాకు అందవు

సాధించిన విజయాలను

గుర్తించకపోతే

నా శ్రమకు సంబంధించిన అనుభవం

నాలో అసంపూర్ణంగా మిగులుతుంది

ప్రతి దశ

నాలో ఒక భాగాన్ని నిర్మించింది

అయితే

ఏ దశలోనూ

నేను శాశ్వతంగా నిలిచిపోలేదు

బాల్యంగతమైంది

యవ్వనంమరో రూపంలో జ్ఞాపకమైంది

బాధ్యతలునా జీవితంలో భాగమయ్యాయి

అనుభవాలునా ఆలోచనలను మార్చాయి

ఇప్పుడు

ఈ అద్దం ముందు నిలబడిన నేను

వాటన్నింటి నుంచి రూపుదిద్దుకున్న మనిషిని!

అదే సమయంలో

ఇంకా నేర్చుకోవాల్సినమనిషిని కూడా!

నన్ను నేను తెలుసుకున్నాననే భావన

నా అన్వేషణకు ముగింపు కాదు

నాలో ఇంకా తెలియని

మరిన్ని కోణాలు ఉన్నాయని 

గుర్తుచేసే ఒక ప్రారంభం

నేను మారగలను

నా ఆలోచనలను

మళ్లీ పరిశీలించగలను

నా ప్రవర్తననుమార్చుకోగలను

నా సంబంధాలను

మరింత జాగ్రత్తగా చూసుకోగలను

కొత్త అనుభవాల నుంచి

కొత్త పాఠాలను నేర్చుకోగలను

అద్దం

నాకు చూపిస్తున్న ముఖం

నా గతానికి సంబంధించినది మాత్రమే కాదు

నేను ఇంకా ఎలా మారగలనో

ఆలోచించే అవకాశాన్ని కూడా

నాకు అందిస్తోంది

చివరిసారిగా

అద్దం ముందు నిలబడ్డాను

ఈసారి

నా ముఖంలోని గీతలనులెక్కపెట్టలేదు

నా జుట్టులోని మార్పులనుపరిశీలించలేదు

నా రూపాన్ని

ఎలా సరిచేసుకోవాలనే

ఆలోచన కూడా రాలేదు

నా కళ్లలోకి

నిశ్శబ్దంగా చూశాను

అక్కడ

నాకు తెలిసిన ఓ మనిషి ఉన్నాడు

నాకు పూర్తిగా తెలియనిఓమనిషి కూడా ఉన్నాడు

నా గతాన్ని మోస్తున్న మనిషి

నా వర్తమానాన్ని జీవిస్తున్న మనిషి

నా భవిష్యత్తు కోసం

ఇంకా ప్రశ్నలు వేసుకుంటున్న మనిషి

అతనిని

ఒకే పేరుతో పిలవలేకపోయాను

ఒకే పాత్రలో బంధించలేకపోయాను

ఒకే అనుభవంతో

పూర్తిగా వివరించలేకపోయాను

అతను

నా జీవితమంతా నాతో ఉన్నాడు

అయినా

అతన్ని తెలుసుకోవడానికి

నాకు ఇన్ని సంవత్సరాలు పట్టింది

బహుశా

మనిషి తనను తాను తెలుసుకోవడం అంటే

తన గురించి అన్ని సమాధానాలు

సంపాదించుకోవడం కాదు

తనలో ఇంకా ప్రశ్నలు ఉన్నాయని

గుర్తించగలగడం

తనకు తెలిసినదాన్ని

నిజాయితీగా అంగీకరించడం

తెలియని విషయాల పట్ల

వినయంతో ఉండటం

తనలోని మంచి లక్షణాలను

పెంపొందించుకోవడం

తనలోని లోపాలను

సరిదిద్దుకోవడానికి సిద్ధపడటం

తన జీవితాన్ని

ఒకే ప్రతిబింబంలో

పూర్తిగా బంధించకుండా

మార్పుకు అవకాశం ఇవ్వడం

అద్దం ముందు నేను నిలబడి ఉన్నాను.

నా ప్రతిబింబం నాకు ఎదురుగానే ఉంది

మధ్యలో

ఆ పారదర్శకమైన నిశ్శబ్దం ఇంకా ఉంది

ఆ నిశ్శబ్దం

ఇప్పుడు నాకు

ఒక దూరంలా మాత్రమే అనిపించడం లేదు

నన్ను నేను

మరింతగా తెలుసుకోవాల్సిన

ఒక విస్తారమైన స్థలంలా కనిపిస్తోంది

నా ముఖాన్ని

అద్దం నాకు తిరిగి ఇచ్చేసింది 

నా జీవితాన్ని

నేను తిరిగి చదువుకోవాలి

నా కళ్లలో

కాలం కొన్ని గుర్తులు వదిలింది

నా ఆలోచనల్లో

అనుభవాలు కొన్ని దారులు నిర్మించాయి

నా ప్రవర్తనలో

నా ప్రయాణం కొన్ని ఆనవాళ్లు ఉంచింది

వాటన్నింటినీ గమనిస్తూ

నన్ను నేనుమళ్లీ నిర్మించుకోవాలి

అద్దంనన్ను చూస్తోంది

నేనునన్ను చూస్తున్నాను

ఈసారి

నా ప్రతిబింబాన్ని చూసిఅక్కడితో ఆగిపోలేదు

నా లోపలనన్ను నేను ప్రశ్నించుకునే

ఆ మనిషిని కూడా గుర్తించాను

సాయంత్రం

అద్దం ముందు నుంచి

నెమ్మదిగా తప్పుకున్నాను

నా ప్రతిబింబంఅక్కడే మిగిలిపోయింది

నేనుగదిని విడిచిపెట్టాను

నా అడుగులు మరో పనిలోకి వెళ్లిపోయాయి

నా జీవితం తన దారిలో తాను కొనసాగుతోంది 

అద్దం నా వెంట రాలేదు

అయినా ఆ రాత్రి

నా లోపల ఒక ముఖం నన్ను చూస్తూనే ఉంది

అది

నా రూపాన్ని చూపించే ముఖం కాదు

నా నిర్ణయాలనుప్రశ్నించే ముఖం

నా జ్ఞాపకాలనుతిరిగి చదివించే ముఖం

నా తప్పులనుగుర్తుచేసే ముఖం

నా మార్పు కోసంఎదురుచూసే ముఖం

దాన్ని చూస్తూ

నాకు ఒక విషయం అర్థమైంది.

అద్దం ముందు

మనిషి తన ముఖాన్ని చూస్తాడు

ఆత్మపరిశీలనలో

తన ముఖం వెనుక

తాను ఎలా జీవించాడో చూస్తాడు!

— దార్ల వెంకటేశ్వరరావు

28.10.2026