నా బాల్యం ఇంకా అక్కడే ఉంది

 నా బాల్యం ఇంకా అక్కడే ఉంది!

---

చెయ్యేరు అగ్రహారంలో

బ్రాహ్మణ చెరువు గట్టు మీద

నా బాల్యం ఇంకా

ఒక పాత చెప్పుల జతలా పడి ఉంది.

ఎవరూ దాన్ని తీసుకెళ్లలేదు

ఎవరూ దాని మీద

కాలం వేసిన దుమ్మును దులపలేదు.

నేను మాత్రం

ఏళ్ల తరబడి

దాని దగ్గరకు తిరిగి వెళ్లలేకపోయాను.

రంగరాజుకోడు కాలువ

నా బాల్యంలో ఒక నది కాదు—

ప్రపంచం మొత్తాన్ని దాచుకున్న

ఒక చిన్న సముద్రం.

దాని వంతెన మీద నుంచి

నీళ్లలోకి దూకిన శరీరం

ఈత నేర్చుకోలేదు

జీవితంలోకి దూకడం నేర్చుకుంది.

అక్కడే

పశువులను మేపుతూ

స్నేహాలు చేసుకున్నాను

తగువులు పెట్టుకున్నాను

మళ్లీ కలిసిపోయాను.

అక్కడే

కొబ్బరి మొక్కలు నాటాను

అవి పెరిగి

నా కంటే పొడవైన జ్ఞాపకాలయ్యాయి.

అదే కాలువ ఒడ్డున

జీవితం ఎంత దగ్గరగా ఉంటుందో

మరణం ఎంత నిశ్శబ్దంగా ఉంటుందో

మొదటిసారి చూశాను.

దహనం చేసిన శవాలను

ఆసక్తిగా పరిశీలించిన ఆ బాలుడికి

అప్పుడు తెలియదు—

ఒకరోజు

మనిషి తన బాల్యాన్ని కూడా

అలా బూడిదలో వెతుక్కోవాల్సి వస్తుందని.

నా తండ్రి

ఒకే పనితో జీవించిన మనిషి కాదు.

నాగలి పట్టాడు

బరువులు మోశాడు

చేపలు పట్టాడు

వలలు అల్లాడు

బుట్టలు అల్లాడు

కొబ్బరి చెట్లెక్కాడు

తాటాకులు కోశాడు—

అతని చేతులు

ఒక వృత్తికి చెందినవి కావు

బతకడానికి పుట్టిన

అనేక వృత్తుల భూగోళం.

అతని అరచేతుల్లో

గీతలు లేవు

పొలాల చీలికలు ఉన్నాయి.

అతని భుజాల మీద

కేవలం బరువులు కాదు

మా ఇంటి రేపటి రోజులు ఉండేవి.

అమ్మ

వాయికుడుము చేసేది.

ఆమె చేతుల్లో

పిండి మాత్రమే ఉండేది కాదు

ఇంటిని నిలబెట్టే

చిన్నచిన్న ఉపాయాలన్నీ ఉండేవి.

మిగిలిపోయిన అన్నం

మా ఇంట్లో వ్యర్థం కాదు

మరో భోజనానికి

మార్చుకోవాల్సిన జీవితం.

ఆకలి

మా ఇంటి తలుపు తట్టిన అతిథి కాదు—

లోపలే కూర్చున్న

ఒక కుటుంబ సభ్యురాలు.

అయినా

మేము నవ్వుకున్నాం.

పేదరికం

మా మీద తన పేరు రాసినా

మా బాల్యానికి

ఆ పేరు పెట్టలేకపోయింది.

బ్రాహ్మణ చెరువు గట్టు

మాకు చిరునామా మాత్రమే కాదు

సమాజం ఎలా చూస్తుందో

మొదటిసారి నేర్పిన నేల.

ఒక వైపు

చెరువు నీరు

మరో వైపు

మనుషుల మధ్య కనిపించని గీతలు.

నీటిలో అందరి ప్రతిబింబం ఒక్కటే

కానీ ఒడ్డున

ప్రతి మనిషికీ వేరే పేరు.

అప్పుడు అర్థం కాలేదు—

నీరు కులాన్ని అడగదు

ఆకలి కులాన్ని అడగదు

చెమట కులాన్ని అడగదు

కానీ మనిషి

మనిషిని మాత్రం అడుగుతాడు.

నా బాల్యం

అందుకే కేవలం మధుర జ్ఞాపకం కాదు.

అది

మట్టి అంటుకున్న ఒక అద్దం.

దానిలో చూస్తే

నా ముఖం వెనుక

నా తండ్రి వంగిన నడుము కనిపిస్తుంది.

నా నవ్వు వెనుక

అమ్మ చేతుల అలసట కనిపిస్తుంది.

నా మాటల వెనుక

కాలువ నీటి శబ్దం వినిపిస్తుంది.

నా నడకలో

పశువులను తోలిన దారి ఉంది.

నా కలల్లో

కొబ్బరి మొక్కల నీడ ఉంది.

నా నిశ్శబ్దంలో

కాలిపోయిన శరీరాల పొగ ఉంది.

నేను నగరాలకు వచ్చాను

దూరాలకు వెళ్లాను

కొత్త ఇళ్లలో నిద్రపోయాను

కొత్త వీధుల మీద నడిచాను—

కానీ

నా పాదాల కింద మట్టి మారలేదు.

అది

చెయ్యేరు అగ్రహారం మట్టే.

నా లోపల

ఇప్పటికీ ఒక బాలుడు

రంగరాజుకోడు కాలువ వంతెన మీద నిలబడి ఉన్నాడు.

నీళ్లలోకి దూకాలా

వెనక్కి వెళ్లాలా

అని ఆలోచించడం లేదు.

అతనికి

ఇప్పటికీ ఈత మీద నమ్మకం ఉంది.

అందుకే

నేను నా గతాన్ని

వెనక్కి తిరిగి చూడటం కాదు—

నా లోపల ఇంకా బతికున్న

ఆ బాలుడిని

ప్రతిరోజూ పలకరిస్తున్నాను.

ఇప్పుడు నాకు తెలుసు—

మనిషి తన జీవితాన్ని

తానే రాయడు.

తండ్రి చెమటతో

కొన్ని పంక్తులు వస్తాయి.

తల్లి ఆకలితో

కొన్ని పంక్తులు వస్తాయి.

కాలువలో ఈత కొట్టిన బాల్యంతో

కొన్ని పంక్తులు వస్తాయి.

కులం వేసిన గీతలతో

కొన్ని పంక్తులు వస్తాయి.

మరణాన్ని చూసిన కళ్లతో

కొన్ని పంక్తులు వస్తాయి.

చివరికి

మన శరీరమే

ఆ జీవితపు పుస్తకమవుతుంది.

దాని ప్రతి ముడత

ఒక జ్ఞాపకం.

ప్రతి గాయం

ఒక వాక్యం.

ప్రతి ఊపిరి

ఒక తిరిగి రాని గ్రామం.

నా బాల్యం

అక్కడే ఉంది—

బ్రాహ్మణ చెరువు గట్టు మీద

రంగరాజుకోడు కాలువ నీళ్లలో

తండ్రి చేతుల చెమటలో

అమ్మ వాయికుడుము వాసనలో

మిగిలిన అన్నం గిన్నెలో

కొబ్బరి మొక్కల నీడలో—

నేను ఎక్కడికి వెళ్లినా

నన్ను ముందే చేరుకున్న

ఒక చిన్న గ్రామంలా.

***

వేర్ల నుంచి వెలుగువైపు

---

ఈ రోజు

విశ్వవిద్యాలయ గదిలో

నా ముందు పుస్తకాలు

నా వెనుక

ఒక చిన్న ఊరు.

చెయ్యేరు మట్టి

నా పాదాల నుంచి విడివడలేదు

అది

నా నడకలోనే

విశ్వవిద్యాలయానికి వచ్చింది.

బోర్డు మీద

నేను రాసే ప్రతి అక్షరంలో

నాన్న అరచేతి గీతలు మెరుస్తాయి.

అమ్మ పొయ్యి పొగలో

పెరిగిన నా బాల్యం

ఈ రోజు

తరగతి గదిలో

వెలుగై కూర్చుంది.

నాన్న చేతులు

నాగలి పట్టాయి

వల అల్లాయి

బరువులు మోశాయి

కొబ్బరి చెట్లెక్కాయి

తాటాకులు కోశాయి—

ఆ చేతులే

నా భవిష్యత్తుకు

మొదటి మెట్టయ్యాయి.

అమ్మ చేతులు

వాయికుడుము వాసనతో

మా ఆకలిని నిద్రపుచ్చాయి.

మిగిలిన అన్నంలో

రేపటి ఉదయాన్ని కలిపి

మాకు పెట్టిన ఆ చేతులు

ఇప్పటికీ

నా భోజనంలో కనిపిస్తాయి.

ఒకప్పుడు

పుస్తకం

మా ఇంటి తలుపు బయట నిలిచేది.

ఒక బాలుడు

దాన్ని అందుకోవడానికి

మట్టిబాట పట్టాడు.

ఆ బాట

ఈ రోజు

విశ్వవిద్యాలయ ప్రాంగణంగా విస్తరించింది.

అప్పుడు

చేతిలో పలక.

ఇప్పుడు

చేతిలో పుస్తకం.

అప్పుడు

గమ్యం తెలియని అడుగు.

ఇప్పుడు

ముందు తరాల అడుగులకు

దారి చూపే అవకాశం.

నా కుర్చీలో

నా తండ్రి చెమట ఉంది.

నా మాటల్లో

నా తల్లి నిశ్శబ్దం ఉంది.

నా పేరులో

నా ఊరి మట్టి ఉంది.

నా పాఠంలో

ఆ మట్టిలోంచి మొలిచిన

వందల మొక్కల పచ్చదనం ఉంది.

గతం

నా వెనుక నడిచే నీడ.

వర్తమానం

నా చేతిలో వెలిగే దీపం.

భవిష్యత్తు

ఆ వెలుగును అందుకునే

కొత్త ముఖాల ఉదయం.

నా తండ్రి

మట్టిని తిప్పాడు.

నా తల్లి

ఆకలిని తిప్పికొట్టింది.

నేను

అక్షరాలను తిప్పుతున్నాను.

నా తర్వాతి తరాలు

ప్రపంచాన్ని చదువుతున్నాయి.

ఒక కుటుంబపు చెమట

ఒక బాలుడి కలగా మొలిచి

ఒక ఉపాధ్యాయుడి జీవితంగా ఎదిగి

ఇప్పుడు

వందల కలలకు

నీడనిస్తోంది.

చెయ్యేరు నుంచి

విశ్వవిద్యాలయం వరకు

దారి పొడవుగా ఉంది.

ఆ దారిలో

ప్రతి అడుగుకింద

అమ్మానాన్నల జాడ.

ప్రతి అడుగుముందు

ఒక కొత్త ఉదయం.

నా వేర్లు

మట్టిలో లోతుగా ఉన్నాయి.

నా కొమ్మలు

ఆకాశాన్ని తాకుతున్నాయి.

నా పూలు

నా విద్యార్థుల కళ్లలో పూస్తున్నాయి.

నా రేపు

వాళ్ల చేతుల్లో

ఇంకా పచ్చగా ఉంది.

నేను నడిచిన దారి

ఇక్కడితో ఆగలేదు—

నా తర్వాతి అడుగుల కోసం

ఇప్పుడే

మరో దారి మొలుస్తోంది.

***

నాకు ఇష్టం

---

చదవడంలో

ఒక ఆనందం ఉంది

రాయడంలో

మరో ఆనందం ఉంది

కష్టపడే వేళ

మనసులో

ఏదో ఒకటి మేల్కొంటుంది

“దేనికోసం?”

అని చాలామంది అడుగుతారు

నాకు చదువుకోవడం ఇష్టం

చెయ్యేరు మట్టి దారిలో

పుస్తకాన్ని గుండెలకు హత్తుకుని

నడిచిన రోజులు

ఇప్పటికీ గుర్తున్నాయి

ఇంట్లో వెలుగు తక్కువైన రాత్రుల్లో

అక్షరాల మీద వాలిన కళ్లు

తెల్లవారిన తర్వాత కూడా

చదువుతూనే ఉండేవి

నాన్న చేతుల మీద

పగిలిన చర్మాన్ని చూస్తూ

శ్రమ అర్థం తెలిసింది

అమ్మ చేతుల మీద

పిండి అంటుకున్న వేళ్లను చూస్తూ

జీవితం ఎంత జాగ్రత్తగా

మలచుకోవాలో తెలిసింది

ఆ రోజుల్లో

పుస్తకం ఒక వస్తువు కాదు—

ఇంకొక ప్రపంచానికి

చేరుకునే అవకాశం.

అక్షరం

చేతిలో పడిన చిన్న విత్తనం.

చదివిన కొద్దీ

లోపలే

ఒక చెట్టు పెరిగింది.

ఒకప్పుడు

చదువు కోసం దారి వెతికిన అడుగులు

ఇప్పుడు

తరగతి గదిలోకి

వందల అడుగులను ఆహ్వానిస్తున్నాయి.

ఒకప్పుడు

తెలియని పదం కోసం

పుస్తకాన్ని వెతికిన కళ్లు

ఇప్పుడు

విద్యార్థుల ప్రశ్నల్లో

కొత్త పదాలను వెతుకుతున్నాయి.

అక్షరాలు రాయడం ఇష్టం

ఖాళీ కాగితం మీద

మొదటి పదం పడగానే

చాలాకాలంగా నాలో ఉన్న

ఒక అనుభవం

గొంతు విప్పినట్టు ఉంటుంది.

చేతిలో ఉన్న

చిన్న అవకాశాన్ని

మనసంతా నింపి

ఆనందంగా మార్చుకోవడం ఇష్టం

నాకు లభించిన ప్రతి అవకాశం

నా గతపు మట్టిని

కొంచెం కొంచెంగా

కొత్త నేలగా మార్చింది.

చదువు

నా బాల్యాన్ని చెరిపివేయలేదు

దానికి ఒక విస్తారమైన ఆకాశాన్ని ఇచ్చింది.

రాత

నా జ్ఞాపకాలను దాచలేదు

వాటికి మరో జీవితం ఇచ్చింది.

శ్రమ

గడిచిపోయిన రోజులను

రేపటి అర్థంగా మలిచింది.

ఇప్పుడు

ఒక పుస్తకం తెరిచినా

ఒక తరగతి గదిలో నిలిచినా

ఒక వాక్యం రాసినా—

ఆనాటి బాల్యం

ఎక్కడో ఒక మూలన

నాతో పాటు కూర్చుంటుంది.

మట్టి వాసనతో

చెమట వాసనతో

అమ్మ చేతుల వాసనతో

అక్షరాల వాసనతో.

అక్కడే

చదువుకు ఆనందం దొరుకుతుంది.

అక్కడే

కష్టానికి అర్థం దొరుకుతుంది.

అక్కడే

రేపటి రూపం

ఈరోజే కనిపిస్తుంది.

చదవడం ఇష్టం.

రాయడం ఇష్టం.

కష్టపడడం ఇష్టం.

రేపటిని మలచడం ఇష్టం.

ఈ నాలుగు మాటల మధ్య

ఒక జీవితం

నిశ్శబ్దంగా

తన కథను రాస్తోంది.

- దార్ల వెంకటేశ్వరరావు 29.9.2026