భారతీయ సాహిత్యం -వేదాల్లోని ప్రతీకాత్మకత

 భారతీయ సాహిత్యం -వేదాల్లోని ప్రతీకాత్మకత

‘‘నిజం చెప్పొద్దూ

మనుధర్మాలు వాత్స్యాయన కామసూత్రాల్లా అనిపించేవి

దేవుడి నాలుగు శరీర మర్మాలూ

అశ్లీలభావచిత్రాల్లా కనిపించేవి

నా జన్మరహస్యం మీశాస్త్రాల్లో రాయనందుకు

నేనెప్పుడూ కృతజ్ఞుణ్ణే

శాపనార్థాలు దొరకనప్పుడల్లా

నా తల్లి మాటే మీ నోట్లో నానుతుండేది

పోనీలెండి, దూషణలోనైనా

నాతల్లికే నేను పుట్టానని

ఖరారు చేశారు

ముమ్మాటికీ మేం తల్లికి పుట్టిన బిడ్డలమే’’  అని ప్రముఖ కవి సతీష్ చందర్, పంచమవేదం కవితలోని ఒక భాగమిది. చాతుర్వర్ణ్య సిద్ధాంతంలో పంచములు లేరు. శూద్రుల వరకే ఉన్నారు. కానీ, అనేక వర్ణాలు కలిసిన వార్ని మళ్ళీ రకరకాల వర్ణాలు, కులాలుగా శాస్త్రాలు వర్ణించాయి. ఈ సిద్దాంతానికి మూలం వేదాలు. అది కూడా ఋగ్వేదంలోని దశమ మండలంలో గల ప్రసిద్ధ పురుష సూక్తంలో కనిపిస్తుంది. వేదాలు సంస్కృతంలో అత్యంత గూఢమైన, ప్రతీకాత్మకమైన  భాషలో వెలువడ్డాయి. వేద కాలం నాటికి ఆ ప్రతీకల వెనుక ఉన్న అంతరార్థం మహర్షులకు  తెలుసు. కానీ కాలం గడిచేకొద్దీ సంస్కృత భాష ప్రజలకు దూరమవడం, రూపకాలను నేరుగా అక్షరాలా  అభిదార్థంలోనే అర్థం చేసుకోవడం ప్రారంభం కావడం వల్ల తీవ్రమైన వక్రీకరణలు చోటుచేసుకున్నాయి.

నేను అక్షరాల మధ్య

మనిషిని వెతుకుతున్నాను.

కాలం దాచిన ప్రశ్నలకు

సమాధానాల్ని వినాలనుకుంటున్నాను.

ప్రతి మాటకు మతంతో పెట్టడమేనా

నా ప్రశ్నకు వర్ణాల రంగుపూయడమెందుకు?

వేదాలన్నీ మంత్రాల రూపంలో ఉన్నాయి. అవి ప్రత్యేకమైన పద్ధతిలో అధ్యయనం చేస్తే తప్ప ఆ అంతరార్థాలు సులభంగా అవగాహన కాదు.  అవి విశ్వ రహస్యాలను, ప్రకృతి ధర్మాలను, మానవ అంతరంగాన్ని అత్యంత గూఢమైన ప్రతీకల ద్వారా దర్శించిన అద్భుతమైన విజ్ఞాన భండారాలు. బాహ్య విశ్వాన్ని, మానవ శరీర తత్త్వాన్ని వేరువేరుగా చూడకుండా, రెండింటి మధ్య ఉన్న అవినాభావ సంబంధాన్ని వేద రుషులు ఒకే సజీవ శక్తి క్షేత్రంగా ఆవిష్కరించారు. ఈ తాత్విక దృక్పథానికి 'పురుష సూక్తం' వంటి ప్రసిద్ధ వేద సూక్తాలు నిలువెత్తు ప్రతీకలుగా నిలుస్తూ, సృష్టి ఆవిర్భావాన్ని, సమాజంలోని విభిన్న శక్తులను ఒకే మహా చైతన్యపు అంగాలుగా సుందరంగా వర్ణిస్తున్నాయి. అయితే, కాలక్రమేణా మారుతున్న సామాజిక-రాజకీయ పరిస్థితుల నేపథ్యంలో, ఈ వేద ప్రతీకల వెనుక ఉన్న అంతరార్థం మరుగైపోయి, స్వార్థ ప్రయోజనాల కోసం అవి తీవ్రమైన వక్రీకరణలకు గురయ్యాయి. శ్రమ విభజన ఆధారంగా సాగిన సహజమైన వ్యవస్థను, తరువాతి కాలపు స్మృతి గ్రంథాలు జన్మ ఆధారిత కుల వ్యవస్థగా మార్చివేయడంతో వేదాల అసలైన సమైక్యతా భావన తెరమరుగైంది. ఈ నేపధ్యంలో, పురుష సూక్తంలోని మూల తత్త్వాన్ని, గీత బోధించే గుణ-కర్మల సిద్ధాంతాన్ని ఆధునిక శాస్త్రీయ, మానవతా దృక్పథంతో పునరావగాహన చేసుకుంటూ, వేదాల అసలు సిసలు సద్భావనను వెలికితీయడం నేటి కాలానికి ఎంతో అవసరం. అప్పుడు మాత్రమే వేదాల ప్రభావం భారతీయ సాహిత్యంపై చూపిన ప్రభావాన్ని గుర్తించగలుగుతాం. ఋగ్వేదంలోని దశమ మండలంలో గల ప్రసిద్ధ పురుష సూక్తంలో విరాట్ పురుషుని (విశ్వ స్వరూపుడైన పరమాత్మ) రూపం నుండి యావత్ సృష్టి ఎలా ఉద్భవించిందో వర్ణించారు.

 "చంద్రమా మనసో జాతః చక్షోః సూర్యో అజాయత

 ముఖాదిన్ద్రశ్చాగ్నిశ్చ ప్రాణాద్వాయురజాయత

 నాభ్యా ఆసీదంతరిక్షం శీర్షో ద్యౌః సమవర్తత

 పద్భ్యాం భూమిర్దిశః శ్రోత్రాత్తథా లోకా అకల్పయన్

 బ్రాహ్మణోఽస్య ముఖమాసీద్బాహూ రాజన్యః కృతః

 ఊరూ తదస్య యద్వైశ్యః పద్భ్యాం శూద్రో అజాయత " అనే ఈ శ్లోకంలోని కొంతభాగాన్నిమాత్రమే మనం సాధారనంగా ఉదాహరించడాన్ని చూస్తుంటాం. ఈ మంత్రం లేదా శ్లోకంలోని తత్వం అవగాహన కావాలంటే బహుశా పూర్తి శ్లోకాన్ని అర్థం చేసుకోవాలేమో అనుకుంటున్నాను. ఈ సంపూర్ణ శ్లోకం ద్వారా భౌతిక విశ్వం, ఖగోళ శక్తులు, సామాజిక వ్యవస్థ ఒకే దివ్య చైతన్యపు అంగాలుగా వర్ణించారు. ఇందులో పరమాత్మ మనస్సు నుండి చంద్రుడు, కన్నుల నుండి సూర్యుడు, ముఖం నుండి అగ్ని-ఇంద్రులు, ప్రాణం నుండి వాయువు జన్మించగా; నాభి నుండి అంతరిక్షం, తల నుండి ఆకాశం, పాదాల నుండి భూమి , చెవుల నుండి దిక్కులు ఏర్పడ్డాయని స్పష్టంగా వివరించేప్రయత్నం చేశారని తెలుస్తుంది. ఈ శ్లోకాల అంతరార్థం కేవలం భౌతిక సృష్టిని వివరించడమే కాకుండా, సమాజంలోని విభిన్న విభాగాలు, సమస్త ప్రకృతి మూలకాలు ఒకే మహా వ్యవస్థలో అంతర్భాగమని మహర్షులు చెప్పాలనుకున్నారు. శ్లోకం చివరి భాగంలో విరాట్ పురుషుని ముఖం నుండి బ్రాహ్మణుడు, చేతుల నుండి క్షత్రియుడు, తొడల నుండి వైశ్యుడు, పాదాల నుండి శూద్రుడు ఉద్భవించారని తెలపడం ద్వారా సమాజ నిర్మాణానికి జ్ఞానం, రక్షణ, ఆర్థిక వ్యవస్థ , శ్రామిక శక్తి ఎంతలా అవసరమో ప్రతీకాత్మకంగా చెప్పేప్రయత్నం చేశారు. అంటే, సూక్ష్మ రూపంలో ఉన్న మానవ శరీర ధర్మమే స్థూల విశ్వంగా విస్తరించిందనే 'యూనిఫైడ్ కాస్మిక్ ఆర్డర్'  సిద్ధాంతానికి ఈ సంపూర్ణ శ్లోక వర్ణన నిలువెత్తు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.

పురుష సూక్తంలోని ఈ శ్లోకాన్ని ఆధునిక కాలంలో కేవలం ఒక కుల వ్యవస్థకు, సామాజిక అణచివేతకు లేదా అసమానతలకు మూలసృష్టిగా అర్థం చేసుకోవడం ఒక చారిత్రక , తాత్విక పొరపాటేమో అనిపిస్తుంది. ప్రాచీన వేద కాలంలో ఏనాడూ ఈ శ్లోకం జన్మతః వచ్చే కులాల నిచ్చెనమెట్లను లేదా హెచ్చుతగ్గులను సూచించడానికి పుట్టలేదు. దీన్ని సరిగ్గా, సమగ్రంగా అవగాహన చేసుకోవాలంటే కొన్ని మౌలిక అంశాలను పరిశీలించాలి. ఈ శ్లోకంలో బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్రులు వేర్వేరు వ్యక్తులుగా పుట్టలేదనీ, ఒకే ఒక 'విరాట్ పురుషుని' (విశ్వ స్వరూపుడైన పరమాత్మ) శరీరంలోని విభిన్న అవయవాల నుండి ఉద్భవించారని స్పష్టంగా చెప్పబడింది. అంటే మానవ శరీరంలో ముఖం ఎంత ముఖ్యమో, పాదాలు కూడా అంతే ముఖ్యం. ఏ ఒక్క అవయవం లేకపోయినా శరీరం నడవదు. కాబట్టి ఈ నాలుగు వర్గాలు ఒకే శరీరం (సమాజం) యొక్క పరస్పర ఆధారిత అవయవాలే తప్ప, ఒకరిని మించి మరొకరు గొప్పో తక్కువో కాదని చెప్పడమే దీనిలోని పరమార్థం.  సమాజం అన్ని రంగాల్లోను అభివృద్ధి చెందడానికి శ్రమ విభజన తప్పదు. అయితే అది జన్మ గీత కాదని వివరించడంలో ఒక వైఫల్యం, లోపం కనిపిస్తుంది. సమాజ నడకకు జ్ఞానం (ముఖం/బ్రాహ్మణ), రక్షణ (బాహవు/క్షత్రియ), ఆర్థిక పోషణ (ఊరువు/వైశ్య), శ్రమ-ఉత్పత్తి (పాదాలు/శూద్ర) ఎలా ప్రాణాధారమో దీన్ని ఒక మనిషిగా, ఒక వ్యవస్థగా పోల్చారు. కాలక్రమేణా తరువాతి కాలపు స్మృతులు, పురాణాలు , సామాజిక రుగ్మతల ప్రభావం వల్ల ఈ కర్తవ్య ఆధారిత వ్యవస్థను 'జన్మ ఆధారిత కుల వ్యవస్థగా' మార్చడమే అసలు పొరపాటుకు కారణమైంది. దీనిని ఆధునిక కాలంలో సరిగ్గా అర్థం చేసుకోవాలంటే దీన్ని ఒక మతపరమైన అంశంగా కాకుండా, ఒకే సమాజ శరీరంలో అందరూ సమాన భాగస్వాములేననే సమగ్ర సామాజిక సమైక్యతా తత్వంగా  భావించాలనుకుంటున్నాను. శరీరంలోని ఏ అంగం లేకపోయినా అంగవైకల్యం ఏర్పడినట్టే, సమాజంలో ఏ వర్గం లేకపోయినా వ్యవస్థ కుంటుపడుతుందనే విశాలమైన, శాస్త్రీయమైన మానవతా దృక్పథంతోనే ఈ శ్లోకాన్ని పునరావగాహన చేసుకోవాలి. పురుష సూక్తంలో వర్ణించబడిన సంపూర్ణ సృష్టి ఆవిర్భావాన్ని , సమాజ నిర్మాణాన్ని ఆధునిక శాస్త్రీయ, తాత్విక దృక్పథంతో సమన్వయం చేసినప్పుడు, వేదాల దార్శనికత ఎంతటి అద్భుతమైనదో స్పష్టమవుతుంది.

"చంద్రమా మనసో జాతః చక్షోః సూర్యో అజాయత|ముఖాదిన్ద్రశ్చాగ్నిశ్చ ప్రాణాద్వాయురజాయత ||" ఈ శ్లోకంలో పరమాత్మ మనస్సు నుండి చంద్రుడు, కన్నుల నుండి సూర్యుడు ఉద్భవించారని చెప్పడం ఆధునిక శాస్త్రవిజ్ఞానంతో ముడిపెట్టి చెబుతున్నారు. బాహ్య ప్రపంచంలో కాంతిని ఇచ్చే సూర్యుడు, చల్లదనాన్ని ఇచ్చే చంద్రుడు మానవ శరీరంలోని ఇంద్రియాలకూ, మనోభావాలకూ  సరిగ్గా ప్రతిరూపాలు కనిపిస్తాయి. అలాగే ముఖం నుండి అగ్ని-ఇంద్రులు, ప్రాణం నుండి వాయువు వచ్చాయనడం శరీరంలోని జీవక్రియల ఉష్ణం , శ్వాస వ్యవస్థ  అనేవి విశ్వంలోని అగ్ని, వాయు శక్తుల భౌతిక రూపమేనని నిరూపిస్తుంది.

"నాభ్యా ఆసీదంతరిక్షం శీర్షో ద్యౌః సమవర్తత |

 పద్భ్యాం భూమిర్దిశః శ్రోత్రాత్తథా లోకా అకల్పయన్ ||" ఈ శ్లోకంలో తల ఆకాశంగా, నాభి అంతరిక్ష కేంద్రంగా, పాదాలు భూమిగా వర్ణించబడటం ఆధునిక 'హోలోగ్రాఫిక్ యూనివర్స్' సిద్ధాంతాన్ని పోలి ఉంటుంది. భౌతిక శరీరంలో గురుత్వాకర్షణ కేంద్రం నాభి అయినట్లుగానే, విశ్వానికి అంతరిక్షం ఒక కేంద్రం. ఒక జీవి శరీరం ఏ విధంగా అయితే భూమిపై నిలబడి దిక్కులను అంచనా వేస్తుందో, అదే సూత్రం ద్వారా స్థూల విశ్వం కూడా ఒక మహా జీవి వలె రూపుదిద్దుకుందనే అద్భుతమైన వైజ్ఞానిక రూపకంగా కనిపిస్తుంది.

కాలక్రమేణా వేదాలు సమాజంలో కొన్ని వర్గాల చేతిలో కేంద్రీకృతం కావడానికి, మిగతా వర్గాలను విద్యకు, వేదాధ్యయనానికి దూరం చేయడానికి ఈ శ్లోకమే ఒక బలమైన సామాజిక-రాజకీయ ఆయుధంగా ఉపయోగించబడింది. దీనికి గల ముఖ్య కారణాలు , చారిత్రక పరిణామాలు కనిపిస్తున్నాయి.వేద కాలంలో ఒక ప్రతీకాత్మక రూపకంగా, 'శ్రమ విభజన'  సూత్రంగా ప్రతీకాత్మకంగా చెప్పిన ఈ శ్లోకాన్ని, తరువాతి కాలంలో స్మృతులు, పురాణాలు , మనుధర్మ శాస్త్రం వంటి గ్రంథాలు అత్యంత కఠినమైన 'జన్మ ఆధారిత కుల వ్యవస్థగా'  మార్చేశాయి. శరీరంలో ముఖం పైభాగంలో ఉంటుంది కాబట్టి బ్రాహ్మణుడు శ్రేష్ఠుడని, పాదాలు క్రింద ఉంటాయి కాబట్టి శూద్రుడు అణచివేయదగినవాడని ఒక వక్రీకృతమైన నిచ్చెనమెట్ల సిద్ధాంతాన్ని సృష్టించారు. అంటే ఒక తాత్విక భావనను  రాజకీయ శాసనంగా మార్చిన పరిణామం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

ముఖం నుండి పుట్టారనే వాదనను అడ్డుపెట్టుకుని కేవలం అగ్రవర్ణాల వారికే (ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణులకు) మాత్రమే వేదాలు చదివే, నేర్చుకునే, బోధించే సంపూర్ణ హక్కును కట్టబెట్టారు. దీనివల్ల వేదాలలోని అసలైన శాస్త్రీయ, మానవతావాద దృక్పథం మరుగైపోయి, సమాజంలో కేవలం ఆధిపత్య పోరు, వర్గ విభేదాలు వేళ్లూనుకున్నాయి. మిగతా వర్గాలను వేదాధ్యయనానికి, విద్యకు దూరం చేయడం ద్వారా సమాజాన్ని తమ నియంత్రణలో ఉంచుకునే ఒక కుట్రపూరితమైన సామాజిక నిబంధనగా ఈ శ్లోకాన్ని దుర్వినియోగం చేశారని మిగతా వర్ణాలు, ముఖ్యంగా శూద్రవర్ణం వారు భావించారు.

మనుధర్మ శాస్త్రం (మనుస్మృతి) పురుష సూక్తంలోని ఈ ప్రతీకాత్మక రూపకాన్ని అక్షరాలా తీసుకుని, దానిని అత్యంత కఠినమైన, జన్మ ఆధారిత సామాజిక శాసనంగా ఎలా మార్చిందో చారిత్రక, తాత్విక కోణంలో విశ్లేషించడం చాలా ముఖ్యం. వేదాల్లో ఒకే 'విరాట్ పురుషుని' అంగాలుగా, పరస్పర ఆధారిత విధులుగా చెప్పిన ఈ భావనను, మనుధర్మ శాస్త్రకర్తలు ఒకే సమాజంలో హెచ్చుతగ్గుల నిచ్చెనమెట్ల సిద్ధాంతంగా స్థిరపరిచారు. దీనికి సంబంధించిన మనుధర్మ శాస్త్రంలోని కొన్ని శ్లోకాలను చూసినా తెలుస్తుంది. మనుధర్మ శాస్త్రం ప్రథమ అధ్యాయంలో విరాట్ పురుషుని సృష్టిని ప్రస్తావిస్తూ, ప్రతి వర్గానికి వేర్వేరు ధర్మాలను, వృత్తులను జన్మతః శాసించింది.

లోకానాం తు వివర్ధ్యర్థం ముఖబాహూరుపాదతః |

 బ్రాహ్మణం క్షత్రియంచ వైశ్యం శూద్రంచ ముఖతోఽసృజత్ || (సమాజ శ్రేయస్సు కోసం బ్రహ్మ తన ముఖం, బాహువులు, తొడలు , పాదాల నుండి బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ, వైశ్య, శూద్రులను సృష్టించాడు - మనుస్మృతి 1-31) ఈ శ్లోకం ద్వారా వేదాలలోని రూపకాన్ని ఒక చట్టబద్ధమైన సృష్టి రహస్యంగా మలిచారు. దీని కొనసాగింపుగా మనువు వారి విధులను శాసిస్తూ, అధ్యాపనమధ్యయనం యజనం యాజనం తథా |

 దానం ప్రతిగ్రహంచైవ బ్రాహ్మణానామకల్పయత్ || (అధ్యయనం, అధ్యాపనం, యజనం, యాజనం, దానం, ప్రతిగ్రహం తీసుకోవడం బ్రాహ్మణుల విధిగా నిర్ణయించబడింది - మనుస్మృతి 1-88)

అలాగే క్షత్రియులకు రక్షణ, వైశ్యులకు వాణిజ్యం-వ్యవసాయం కేటాయించగా, శూద్రుల గురించి అత్యంత పక్షపాత ధోరణితో ...

‘‘ఏకమేవ తు శూద్రస్య ప్రభుః కర్మ సమాదిశత్ | ఏతేషామేవ వర్ణానాం శుశ్రూషామనసూయయా || (ఈ మూడు వర్ణాల వారికి ఎలాంటి ఈర్ష్య లేకుండా సేవ చేయడమే శూద్రునికి భగవంతుడు నిర్ణయించిన ఏకైక కర్తవ్యం - మనుస్మృతి 1-91)

వేద కాలంలో ఒక వ్యక్తి తన గుణకర్మల ఆధారంగా మారే అవకాశం ఉన్న వృత్తిని, మనుధర్మ శాస్త్రం పూర్తిగా జన్మతః ముద్ర వేసింది. ముఖం నుండి పుట్టినవాడు బ్రాహ్మణుడిగా, పాదాల నుండి పుట్టినవాడు శూద్రుడిగా జీవితాంతం అదే కులంలో కురుచగా బతకాలనే నిబంధనను తెచ్చింది. శరీరంలో ముఖం ఉన్నత స్థానంలో ఉంటుంది కాబట్టి బ్రాహ్మణుడు అందరికంటే శ్రేష్ఠుడని, పాదాలు కింది భాగంలో ఉంటాయి కాబట్టి శూద్రుడు అంటుకోరానివాడని, వేదాలు చదివితే కఠిన శిక్షలు అర్హులని మనుస్మృతి శాసించింది. ఉదాహరణకు, శూద్రులు వేద మంత్రాలు వింటే వారి చెవులలో సీసం పోయాలనే క్రూరమైన నిబంధనలను ప్రచారం చేయడానికి ఈ వక్రీకృత శ్లోక తాత్పర్యాలే పునాది అయ్యాయి. ఈ విధంగా, వేదాల్లోని ఒక అందమైన 'సమైక్యతా తత్త్వాన్ని' మనుధర్మ శాస్త్రం వంటి గ్రంథాలు రాజకీయ , పితృస్వామ్య ఆధిపత్యం కోసం విడదీసి, సమాజంలో అణచివేతకు, కుల వ్యవస్థకు ఒక బలంగా మార్చేశాయి.

భగవద్గీతలో కూడా చాతుర్వర్ణ వ్యవస్థ ప్రస్తావన ఉంది. అయితే, ఇది పురుష సూక్తంలో చెప్పిన 'శరీర అంగాల' వర్ణనకన్నా, వ్యక్తి యొక్క గుణ-కర్మల ఆధారంగా చేసిన విభజనగా శ్రీకృష్ణుడు స్పష్టంగా పేర్కొన్నాడు. గీతలోని ఈ శ్లోకం చాలా ముఖ్యమైనది.

చాతుర్వర్ణ్యం మయా సృష్టం గుణకర్మవిభాగశః |తస్య కర్తారమపి మాం విద్ధ్యకర్తారమవ్యయమ్ || (నాలుగు వర్ణాలు నాచేతనే సృష్టించబడ్డాయి, అయితే అది వారి వారి గుణాలూ, కర్మల విభజనను బట్టి మాత్రమే. భగవద్గీత ఈ వ్యవస్థను జన్మ ఆధారితంగా కాకుండా, వృత్తిపరమైన , స్వభావ సిద్ధమైన విభజనగా సమర్థించినట్లు కనిపిస్తుంది. కానీ, వాస్తవంలో ఇది ఆచరణలో సాధ్యమేనా? కాదని స్పష్టంగా అర్థమవుతుంది. ఆధునిక సమాజం పురుష సూక్తంలోని 'శరీర అంగాల' ప్రతీకను , గీతలోని 'గుణ-కర్మల' సిద్ధాంతాన్ని అర్థం చేసుకునేటప్పుడు, అవి "పరస్పర అనుబంధం"  గురించి మాట్లాడుతున్నాయని గ్రహించాలి. వ్యవస్థలో ప్రతి ఒక్కరి పాత్ర సమానమే అని, ఏ ఒక్క వర్గం మరొక వర్గం కంటే ఎక్కువ లేదా తక్కువ కాదని అర్థం చేసుకోవడమే ఈ శ్లోకాల అసలైన వైజ్ఞానిక, సామాజిక సమన్వయం. మనుధర్మ శాస్త్రం పెట్టిన జన్మ ఆధారిత కుల ముద్ర, వేదాల , గీత యొక్క అసలు ఉద్దేశ్యానికి పూర్తిగా విరుద్ధమైనదని కూడా మనం గ్రహించాలి.

-       డా.దార్ల వెంకటేశ్వరరావు, ప్రొఫెసర్, తెలుగు శాఖ, యూనివర్సిటీ ఆఫ్ హైదరాబాద్, హైదరాబాద్ 

( నినాదం దినపత్రిక సాహిత్య అనుబంధం 'సాహితీ లహరి' 16.8.2026 సౌజన్యంతో)

''అక్షరాలతో ఆడుకోవడం పదాలతో పాడుకోవడం పదబంధాలతో అనుబంధాలను ముడి వేయటంఆర్టికల్స్ను అభ్యుదయంతో నడిపించడం మా అన్న దార్ల గారికే సార్థకం. ''

డా. పి. విజయకుమార్, అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్, తెలుగు శాఖ, హైదరాబాద్ కేంద్రీయ విశ్వవిద్యాలయం.

.... 

అద్భుతం,, అమేజింగ్, ఓస్సo,వేదాల అంతరార్ధం... వేద ప్రతీకల మర్మం,,, వేద ప్రత్యేక అధ్యయనం,,,పురుష సూక్త సారం.. విశ్వాత్మ.. హో లోగ్రాఫిక్ యూనివర్స్... అంతరిక్షo.. బాహ్యవిశ్వం.. విరాట్ పురుష తత్వం.. అవినాభావ సంబంధమ్.. సజీవ శక్తి క్షేత్రం..... వేదాల ఔ న్నత్యం...సర్వ మానవ సమానత్వం...మను స్మృతి వక్రీకరణ... భగవద్గీత.. గుణకర్మ విభాగం.. గీత.. పురుషసూక్తం.. మానవ పరస్పర సహకారం ... వ్యవస్థ.. వృత్తి పర మైన విభజన.. క్రమంగా కొంచెపు బుధ్దుల వక్ర విభజన రూపాంతరం.. వైజ్ఞానిక,, సామాజిక సమన్వయ తత్వం.. ముఖ్యం గా పురాతన తత్వ వివేచన.. విశ్లేషణ..understanding,, అనాలసిస్,, acknowledgement, సింథ సిస్,, ఇది కదా సమగ్ర పరిశోధన కళా తత్వం.. ఇదికదా...పిల్లాడికిమనమిచ్చే ఈ దేశపు పరమార్ధం.. ఇదిగదా.. అసలు మనం అధ్యాపకులుగా అర్ధం చేసుకునే మహోన్నత విశ్వ మానవ సౌభ్రాతృత్వం.

జయహో దార్ల. జయ జయహో దార్ల వంశ వర్ధనా.. విజయోస్తు. తవ సమ్యక్ పరిశోధనా ప్రమాణ వితతి శతం ఆకల్పాంతం వృద్ధిరస్తు… భారతీయ మూల తత్వ మర్మ జ్జ్ఞానం,, దేశ విదేశ పర్యంతం వ్యాప్తి రస్తు.. విజయీభవ.

ఈవిడకేమీ ఇంట్లో పనీ పాటా లేదేమో??. అని తమరు మనసు లో అనుకుంటున్నారని తెలుసు😂😂. వారమంతా చేయని పనులన్నీ ఎదురుచూస్తున్నా దార్ల వారి వ్యాసం కలిగించిన ఆనందం ముందు ఆ పనులెం తండీ????? 

వేద స్వరూప, స్మృతి తత్వ సంక్లిష్టతను నా బోటి అజ్ఞానులకు అతి సరళoగా వివరించి నాలో జ్ఞాన జ్యోతిని ప్రదీప్తం చేసిన దార్ల వారికివే నమస్సుమాంజలులు 🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏''

డా.ఎం.సుధామయి, శాఖాధిపతి, తెలుగు శాఖ, ప్రభుత్వ డిగ్రీ కళాశాల, రాజమహేంద్రవరం.

 ''ప్రతి వారం ఒక సరికొత్త వ్యాసంతో మాకు ఎంతో జ్ఞానాన్ని పంచుతూ, మన ఆలోచనా పరిధిని విస్తరిస్తున్న ఆచార్య దార్ల వెంకటేశ్వరరావు గారికి హృదయపూర్వక అభినందనలు. సార్, ఈనాటి మీ వ్యాసం కేవలం గతాన్ని తవ్విన పరిశోధన మాత్రమే కాదు, కాలగర్భంలో కనుమరుగైన ఒక గొప్ప సత్యాన్ని అత్యంత విశ్లేషణాత్మకంగా వెలికితీసిన అద్భుతమైన రచన...

వేదాలలోని ప్రతీకాత్మకతను ఆధిపత్య శక్తులు తమ స్వార్థం కోసం 'సామాజిక నిచ్చెనమెట్లుగా' ఎలా మార్చాయో మీరు విశ్లేషించిన తీరు చాలా లోతైనది. ఈ వ్యాసంలో ఒక సూక్ష్మమైన కోణాన్ని మీరు స్పృశించారు. పురుష సూక్తంలో శూద్రులను పాదాలకు పోల్చడం తప్పు కాదని, కానీ శరీరంలో పాదాలు తక్కువ స్థాయికి చెందినవనే 'రాజకీయ వక్రీకరణ'ను సృష్టించడమే అసలు దోషమని మీరు చాలా పదునుగా ఎత్తిచూపారు. ఒక మనిషి నిలబడటానికి తల ఎంత అవసరమో పాదాలూ అంతే అవసరం అనే 'సమగ్ర సామాజిక దృక్పథాన్ని', తరువాతి కాలపు మనుస్మృతి లాంటి గ్రంథాలు జన్మతః కులంగా ఎలా మార్చివేశాయో కళ్ళకు కట్టినట్లు చెప్పారు.

విరాట్ పురుషుని భావనను ఆధునిక 'హోలోగ్రాఫిక్ యూనివర్స్' శాస్త్రంతో అనుసంధానించడం మీ విస్తృతమైన ఆలోచనా విధానానికి అద్దం పడుతోంది. జ్ఞానాన్ని (ముఖం), శ్రమను (పాదాలు) విడదీసి చూడలేని ఒకనాటి సహజ వ్యవస్థను ముక్కలు చేసి, వేదాల అసలు ఉద్దేశ్యాన్ని ఎలా పక్కదారి పట్టించారో మీరు చేసిన విశ్లేషణ మమ్మల్ని తీవ్రంగా ఆలోచింపజేసింది. భగవద్గీతలోని 'గుణకర్మల' విభజనకు, స్మృతులు రుద్దిన 'జన్మతః శాసనాలకు' మధ్య ఉన్న వైరుధ్యాన్ని ఇంత సరళమైన పదాలతో విడమరిచి చెప్పడం మీకే సాధ్యమైంది. వేదాలలోని వాస్తవ తాత్వికతను, తరువాతి కాలపు కుటిలత్వాన్ని స్పష్టంగా విభజించి చూపిన ఈ అద్భుతమైన విశ్లేషణకు ప్రత్యేక కృతజ్ఞతలు సార్...

🙏🙏🙏

డా.బండారు విజయ్ కుమార్, 16.8.2026''