"Voice of a Dalit: The Poetry of Darla Venkateswara Rao, Published by Prestige Books International, New Delhi, this book is available at Flifkart. ఎం.ఏ., Ph.D., విద్యార్థులకు మీ టైమ్ టేబుల్ ప్రకారం క్లాసులు జరుగుతాయి. TL 801 Research Methodology ఉదయం11.00 నుండి12.00 గంటల వరకు, TL-426: Indian Literature క్లాసులు మధ్యాహ్నం 2.00 గంటల నుండి 3.00 గంటల వరకు జరుగుతాయి.

21 నవంబర్, 2026

నాలో మిగిలిన నేను (దీర్ఘ కావ్యం 18 చేతులు)

 నాలో మిగిలిన నేను

(దీర్ఘ కావ్యం)



 18. చేతులు


ఈ మధ్యనా చేతులను 

ఎక్కువసేపు చూస్తుంటాను.


అరచేతిలో గీతలుముందులాగే ఉన్నాయి.

వేళ్ల చివరలు

అదే ఆకారంలో ఉన్నాయి.

గోళ్ల మీద కాలం

చిన్నచిన్న గుర్తులు వదిలింది.


మారింది 

చేతుల రూపం కాదు,

వాటిని చదివే నా చూపు.


ఒకప్పుడు 

ఈ చేతులు

నాకు ప్రపంచాన్ని పరిచయం చేశాయి.

ఇప్పుడు

ప్రపంచాన్ని తాకిన ఈ చేతుల్లో

ఎంత జీవితం మిగిలిందోచూస్తున్నాను.


ఈ చేతులు

ఎన్నో చేతులను తాకాయి.


కొన్ని చేతులు

ఆప్యాయంగా పలకరించాయి.

కొన్ని అవసరానికి మాత్రమే

నా చేతిని అందుకున్నాయి.

కొన్ని చేతులు

నా చేతుల్లోకి వచ్చి

కొద్దిసేపు విశ్రాంతి తీసుకున్నాయి.


కొన్ని స్పర్శలు

చర్మాన్ని దాటి వెళ్లలేదు.

కొన్ని మాత్రం

చాలాకాలం గడిచినా

నా శ్వాసలోనే

వెచ్చదనంగా నిలిచిపోయాయి.


చిన్నప్పుడు

ఒక వేలు

నాకు దారిని చూపించింది.

ఆ వేలును పట్టుకుని

లోకంలోని ఎత్తుపల్లాలను

చిన్నచిన్న అడుగులతో దాటాను.


పడిపోతానేమోనని

ఆ చేతిని గట్టిగా పట్టుకున్న

ఆ చేయి వెచ్చదనం

ఇప్పటికీ నా అరచేతిలో

ఎక్కడో దాగి ఉంది.


కాలం గడిచింది.


ఒకప్పుడు

నేను పట్టుకున్న వేలు

నన్ను నడిపించింది.

మరొక సమయంలో

ఈ చేతులే

చిన్నచేతిని పట్టుకుని

దారులు దాటించాయి.


చేతులు మారాయి.

పట్టుకునే వాళ్లు మారారు.

నడకలోని దూరాలు మారాయి.


స్పర్శ మాత్రం

తరాల మధ్య

ఒకే వెచ్చదనాన్నిమోసుకెళ్తోంది.


ఈ చేతులు

ఎన్ని పనులు చేశాయో!


మట్టిని తాకాయి.

పుస్తకాలను తెరిచాయి.

అక్షరాలను వెతికాయి.

కాగితాల మీద

ఆలోచనలకు రూపమిచ్చాయి.


ఒకప్పుడు

చేతిలో పలుగు ఉండేది.

మరోసారి

కలం వచ్చింది.

పలుగు నేలను చీల్చితే

కలం ఆలోచనల పొరలను తెరిచింది.


రెండింటి మధ్య

శ్రమకు సంబంధించిన

ఒకే జీవనసత్యం

నాకు కనిపించింది.


ఎన్నో పుస్తకాలు

ఈ వేళ్ల మధ్య తెరుచుకున్నాయి.

ఎన్నో పేజీలు

కాలంతో పాటు తిరిగిపోయాయి.


కొన్ని అక్షరాలు

జ్ఞాపకాల నుంచి జారిపోయాయి.

కొన్ని వాక్యాలు

ఆలోచనల్లోనే ఇల్లు కట్టుకున్నాయి.


పుస్తకం మూసిన తరువాత కూడా

దాని పేజీల వాసన

నా వేళ్లలో నిలిచిపోయింది.


కలం పట్టుకున్న ఈ చేతులు

ఎన్నోసార్లు ఆగిపోయాయి.

ఒక పదం కోసం

ఎంతసేపో ఎదురుచూశాయి.

ఒక వాక్యం కోసం

ఎన్ని ఆలోచనల్ని దాటాయో!


కాగితం మీద

మొదట పడిన అక్షరం

చిన్న చినుకులా కనిపించినా

దాని వెనుక

ఎంతటి మేఘం కదిలేదో

ఈ చేతులకే తెలుసు.


కొన్నిసార్లు

చప్పట్లు కొట్టాయి.

కొన్నిసార్లు

ఎదుటివారి కన్నీటిని తుడిచాయి.

మరికొన్నిసార్లు

ఎవరో అందించిన పుస్తకాన్ని

గౌరవంగా అందుకున్నాయి.


ఒకటే చేతులు

నన్ను ఆహ్వానించాయి.

ఒకటే చేతులు

వీడ్కోలు చెప్పాయి.

అభినందించాయి.

ఆశీర్వదించాయి.


ఒకటే అరచేతిలో

రెండు దిశలు

ఎలా ఇమిడిపోయాయో

ఇప్పటికీ ఆశ్చర్యంగానే ఉంటుంది.


పట్టుకోవడం ఒక అనుభవమైతే

విడిచిపెట్టడం మరో అనుభవం.

అందుకోవడం ఒక ఆనందమైతే

దూరమవుతున్న చేతిని

చూస్తూ ఉండటంమరొక నిశ్శబ్దం.


ఎన్నోసార్లు

ఎవరికో చేయూతనిచ్చాను.

మరికొన్ని సందర్భాల్లో

ఎవరో అందించిన చేయూతతో

ముందుకు సాగాను.


సహాయం చేసిన చేతికి

తన గొప్పతనం తెలియకపోవచ్చు.

సహాయం పొందిన చేతికి

ఆ వెచ్చదనం జీవితాంతం గుర్తుండవచ్చు.


చేతులు

ఎప్పుడూ తమ గురించి చెప్పుకోవు.

వాటి పని పూర్తయిన తరువాత

మళ్లీ ఒడిలోకి చేరుకుంటాయి.


ఒక రోజు

నా అరచేతిని

మరోసారి తెరిచి చూశాను.


అక్కడ

కొత్తగా ఏమీ కనిపించలేదు.

పాత గీతలే ఉన్నాయి.

అరిగిన చర్మమే ఉంది.

వేళ్ల మధ్య

కాలం వదిలిన చిన్న మడతలే ఉన్నాయి.


అయినా

ఎంతో దూరం నడిచిన అలసట

అక్కడే నిశ్శబ్దంగా కూర్చుంది.


నా చేతులు

ఎన్ని వస్తువులను పట్టుకున్నాయో

లెక్కించలేను.

ఎన్ని అనుబంధాలను మోశాయో

చెప్పలేను.

ఎన్ని కలలను తాకాయో

గుర్తుచేసుకోవడం కూడా కష్టం.


పట్టుకున్నవన్నీ

నా దగ్గరే ఉండిపోలేదు.

వదిలినవన్నీ

నన్ను పూర్తిగా విడిచిపెట్టలేదు.


కొన్ని జ్ఞాపకాలు

వేళ్ల మధ్య నుంచి జారిపోయిన నీటిలా

మళ్లీ అందవు.

కొన్ని అనుభవాలు

అరచేతిలోని గీతల్లా

ఎప్పటికీ చెరిగిపోవు.


ఇప్పుడు

నా చేతులు

ఏదో ఒకటి పట్టుకోవాలని

ఆత్రపడటం లేదు.


ఎవరో వదిలివెళ్లిన

వెచ్చదనాన్ని గుర్తుపట్టుకుంటున్నాయి.

ఎవరో అందించిన

ఆప్యాయతను దాచుకుంటున్నాయి.

ఎన్నో ఏళ్ల శ్రమ

వేళ్ల చివరల్లో

నిశ్శబ్దంగా విశ్రాంతి తీసుకుంటోంది.


చేతులను ముడిస్తే

లోపల ఒక ప్రపంచం.

విప్పితే

మరో ప్రపంచానికి చోటు.


అరచేతి ఖాళీగా ఉన్నప్పుడు కూడా

అది శూన్యం కాదు.

అందులో

తాకిన మనుషుల జ్ఞాపకాలు,

చదివిన పుస్తకాల పరిమళాలు,

రాసిన అక్షరాల ఆనవాళ్లు,

అందించిన ప్రేమల వెచ్చదనం

కనిపించని రూపాల్లో ఉన్నాయి.


ఇప్పుడు

నా చేతులను చూస్తున్నప్పుడు

వాటి గీతల్ని చదవడం లేదు.


వాటితో నడిచిన జీవితాన్ని

మరోసారి స్పర్శిస్తున్నాను.


నా చేతులు

నా జీవితాన్ని రాయలేదు.

జీవితం రాసిన ప్రతి అనుభవానికీ

అవి సాక్షులుగా నిలిచాయి.


చివరికి

అరచేతిలో మిగిలింది

గీతలు మాత్రమే కాదు

నన్ను తాకిన మనుషులు,

నేను తాకిన ప్రపంచం,

విడిచిపెట్టినా

నాలో మిగిలిపోయిన వెచ్చదనం.


నా చేతుల్లో

ఇంకా ఏదో పట్టుకోవాలనే కోరిక కంటే

ఇప్పటివరకు తాకిన జీవితాన్ని

గుర్తుపెట్టుకోవాలనే నిశ్శబ్దం ఎక్కువ.

ఆ నిశ్శబ్దంలో

నా చేతుల్ని చూస్తున్న నేను

నాకు మరింత దగ్గరవుతున్నాను.

- దార్ల వెంకటేశ్వరరావు 21.11.2026

కామెంట్‌లు లేవు: